Κ. Π. Καβάφης, Όσο μπορείς

Η εκπομπή ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ του Τάσου Ψαρρά, αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη

Η εκπομπή 'Έλληνες του πνεύματος  και της τέχνης του ΣΚΑΙ, αφιερωμένη στον Κ.Π. Καβάφη

Στην  ηλεκτρονική έκδοση του Αρχείου Καβάφη, έργο του Σπουδαστηρίου και ιδιοκτησία του Ιδρύματος Ωνάση, θα βρείτε όλα τα έργα του ποιητή και πλούσιο ανέκδοτο υλικό, όπως αυτό προκύπτει από την συνεχιζόμενη μελέτη του Αρχείου του. Περιλαμβάνει επίσης γενικές πληροφορίες για τον Καβάφη, αλλά και ειδικότερες για την πρόσληψη και απήχηση της Καβαφικής ποίησης παγκοσμίως.

Ο χαρακτήρας του ποιήματος – σε ποιον απευθύνεται

• Ανήκει στα φιλοσοφικά-ηθικά ποιήματα, με  διδακτικό-παραινετικό χαρακτήρα (β΄πρόσωπο): ο ποιητής βγάζει σαν απόσταγμα από την προσωπική του πείρα το βαθύτερο νόημα της ζωής (όχι ευκαιριακούς και εφήμερους κανόνες ζωής) και το εμπιστεύεται στον αποδέκτη κάθε εποχής και κάθε κοινωνικής πραγματικότητας.
• «λόγος εις εαυτόν» : αφουγκραζόμαστε την εσωτερική φωνή του ποιητή σε μια προσπάθεια να ανασυντάξει τις δυνάμεις του και να φρεσκάρει τη βιοθεωρία του.

Ο τίτλος

κειμενικός, δηλ. αντλείται από το κύριο σώμα του ποιήματος και με την επανάληψή του προτρέπει σε καθημερινό, συστηματικό αγώνα, στα πλαίσια βέβαια των δυνατοτήτων του καθενός.

http://dakepekoz.blogspot.gr/2013/04/blog-post_2734.html

Πρώτη στροφή – αντίσταση στην ευτέλεια, συμβατικότητα των κοινωνικών επαφών

• Προτεραιότητα εφικτή και θεμιτή η επιδίωξη μιας ζωής σύμφωνης με τα όνειρα-πιστεύω μας.
• Καθήκον η διαφύλαξη της αξιοπρέπειας-αυθεντικότητας, απαραίτητων αλλά και εύθραυστων συστατικών της ανθρώπινης αξίας, ακόμα κι όταν η ζωή δεν αντιστοιχεί στις προσδοκίες μας.
• Η άσκοπη καθημερινή υπερέκθεση σε ανόητες, ηχηρές κοσμικότητες, η συναναστροφή με ρηχούς, κενούς και ματαιόδοξους ανθρώπους φθείρουν, εκχυδαΐζουν και εξευτελίζουν τη ζωή.
• Η ουσιαστική προτροπή του 3ου στ. «μην την εξευτελίζεις» αίρεται στο ύψος ηθικής εντολής, απομονώνεται και προβάλλεται με τη διπλή τελεία και προετοιμάζεται καθώς αποτελεί απόδοση στην υπόθεση του 1ου στ. και επεξήγηση στην αντωνυμία τούτο του 2ου στ.
• «Πολλή συνάφεια», «πολλές κινήσεις κι ομιλίες» : το λάθος βρίσκεται στην υπέρβαση του ηθικού μέτρου, στο ανούσιο ξόδεμα της «μιας και μοναδικής ακριβής ζωής μας»
• Ο τόνος είναι θερμός, οικείος, τρυφερός, συγκαταβατικός. Η εντολή σπάει σε πολλά κομμάτια (τουλάχιστον, όσο μπορείς), μετατρέποντας την αυστηρότητα σε γνήσια και ειλικρινή κατανόηση.

http://logotexnikesmikrografies.blogspot.gr/2012/05/blog-post_8045.html

Δεύτερη στροφή – ο κίνδυνος της αλλοτρίωσης, αποτελμάτωσης

• «μην την εξευτελίζεις» :επαναφορά ηθικής επιταγής, συνδετικός κρίκος, νοηματικό βάρος ασύνδετο, χαλαρό κλιμακωτό σχήμα σχηματίζουν οι τρεις τροπικές μετοχές με ενεργητική σημασία και εννοούμενο αντικείμενο «τη ζωή». Ο άνθρωπος είναι υποκείμενο/θύτης αλλά και θύμα, αφού πρόκειται για τη δική του ζωή.
• «πηαίνοντάς την» : η ζωή αποσπάται από τον άνθρωπο που ως σκεύος την μεταφέρει χωρίς μέτρο και αυτοσεβασμό. «γυρίζοντας»: τονίζεται η επαναληπτική, μηχανιστική κίνηση. «εκθέτοντάς την»: τονίζεται η επιδεικτική ματαιοδοξία και η ρηχότητα.
• Στον τελευταίο στίχο αισθητοποιείται η αλλοτρίωση, αποκοπή από τη βαθύτερη ανθρώπινη ουσία,  υποβιβασμός, απώλεια της αυθεντικότητας-διαφορετικότητας-αυτοσεβασμού.
• Οι αλλεπάλληλοι συμβιβασμοί, η υποταγή στα συμφέροντα - επιθυμίες των πολλών, η απώλεια επαφής με το βαθύτερο εαυτό μας, η αποδυνάμωση της βούλησης κάνουν τη ζωή ανυπόφορη, ξένη, βασανιστική.
• Πνευματική καλλιέργεια, ποικιλία ενδιαφερόντων, εκλεκτικότητα, μέτρο, προσωπική περισυλλογή και αυτοσυγκέντρωση, κριτική στάση απέναντι στους μηχανισμούς κατασκευής ισοπεδωτικών καταναλωτικών προτύπων, αντίσταση στο μιμητισμό και τη μαζοποίηση.

Κοινωνικοί, όχι «μαϊντανοί»........

Είναι πολύ βασικό να κρατήσουμε ότι ο Καβάφης δε ζητάει από τον αναγνώστη να στραγγαλίσει την κοινωνικότητά του, ούτε να προσχωρήσει σε μια ασκητική ζωή ή αποτραβηγμένος από τον κόσμο να περιοριστεί σε αυστηρά επιλεγμένες συντροφιές αποκλείοντας εκ των προτέρων ως βλαπτική ή άχρηστη την επαφή με ανθρώπους που φαίνονται διαφορετικοί από αυτόν. Ούτε η υπέρβαση του μέτρου στη συχνότητα των κοινωνικών επαφών έχει αριθμητικό όριο. Δε διευθετείται η ποιότητα της κοινωνικότητας αν μετριούνται με το υποδεκάμετρο οι κοινωνικές έξοδοι. Ούτε βέβαια εκθειάζει τη μοναξιά, η οποία θα μπορούσε κάλλιστα να είναι προϊόν αντικοινωνικότητας ρηχότητας μισανθρωπισμού και έπαρσης. Δεν προτείνει, δηλαδή, τον ελιτισμό, τον ερημιτισμό, την αντικοινωνικότητα.

Καταδικάζει την κακής ποιότητας κοσμικότητα και τον κομφορμισμό, την κοινωνική υποκρισία, την ανοησία, τις αληθινές όψεις της αντικοινωνικότητας. Δεν αποτρέπει από τη συναναστροφή και το διάλογο με διαφορετικούς ανθρώπους από εμάς αλλά καταγγέλλει τη μαζοποίηση και όλα τα παρελκόμενα, την απεγνωσμένη προσπάθεια να ταιριάξουμε με όλους και με όλα, οικειοποιούμενοι τρόπους και ήθη ξένα, μοιράζοντας ψεύτικα χαμόγελα, αβρότητες και φιλοφρονήσεις από φόβο, από κεκτημένη ταχύτητα, από συνήθεια, από μόδα, ώσπου δεν αναγνωρίζουμε πια τον εαυτό μας. 

Εφιστά την προσοχή να μην αφεθούμε στην προδοσία του εαυτού μας, όταν παραμερίζουμε τις ανάγκες μας, απιστούμε στις ιδέες μας, από αγωνία να ενταχθούμε, να μας αποδεχτούν, να είμαστε. Ζητά από εμάς να είμαστε εκλεκτικοί, όχι ελιτιστές. Διαφορετικοί, όχι εκκεντρικοί, αυτόβουλοι και όχι ετεροκαθοριζόμενοι, μετρημένοι, όχι σνομπ, εκφραστικοί, όχι γελοίοι, αξιοπρεπείς όχι ακριβοθώρητοι, κοινωνικοί, όχι «μαϊντανοί». 

Διαφορετικά, ξοδεύεται η ζωή, χάνουμε το χρόνο μας, δεν αποκομίζουμε κανένα όφελος. Οι ανόητες επαφές αποκοιμίζουν τη συνείδηση, γιατί δε μας αφήνουν το χρόνο, τη διαύγεια να συνομιλήσουμε με τον εαυτό μας, να επεξεργαστούμε τις νωπές εμπειρίες μας, να κάνουμε έναν απολογισμό ζωής και να αντιμετωπίσουμε τα πραγματικά μας προβλήματα. Οι καθημερινές επιφανειακές κοινωνικές εμπειρίες πολλές φορές θωπεύουν τις αδυναμίες του χαρακτήρα μας -και το χειρότερο- μας καταστούν με τον καιρό ανίκανους να νιώσουμε γνήσια συναισθήματα και αληθινές συγκινήσεις.

Η Γλώσσα

• Ιδιότυπη καβαφική γλώσσα, μείγμα δημοτικής της Αλεξάνδρειας με ενσωματωμένες αρχαίες λέξεις, λόγιες (κάμεις), δημοτικές με αρχαιοπρεπείς καταλήξεις (την καθημερινήν ανοησία), λαϊκές των καθημερινών συναλλαγών, χωρίς εμφανή ποιητικότητα (εξευτελίζεις), κωνσταντινοπολίτικους τύπους (στες, πηαίνοντας)
• Λιτή, πεζολογική, χωρίς υφολογικά στολίδια και λέξεις με μουσικότητα, πολύ κοντά στον προφορικό λόγο, αποτύπωση στιγμιαίας έμπνευσης χωρίς φροντίδα και αισθητικό έλεγχο.
• "Η έκφραση στον Κωνσταντίνο Καβάφη είναι ο γόρδιος δεσμός ανάμεσα στις δύο πολιτισμικές εκφράσεις, της Εγγύς Ανατολής και της Δύσης. Στηρίζεται στην ακριβολογία και στη στέρηση κοσμητικών επιθέτων της αγγλοσαξονικής παράδοσης και αφήνεται αισθησιακά στην Αλεξάνδρεια των Πτολεμαίων και στους επιγραμματοποιούς της Παλατινής Ανθολογίας." (Μένης Κουμανταρέας, Ξεχασμένη Φρουρά, Τα κρυφά χαρτιά του συγγραφέα, εκδόσεις Καστανιώτη)

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Να συγκρίνετε το «όσο μπορείς» με τα ποιήματα του Καβάφη που ακολουθούν ως προς το περιεχόμενο (στάση ζωής που εκφράζεται μέσα σ’αυτά) και τη μορφή (χαρακτήρας, πρόσωπο που χρησιμοποιεί, ύφος, εκφραστικά μέσα). 

Ιθάκη 

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μεν' η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωϊά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους,
να σταματήσεις σ' εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν' αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ' έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά,
σε πόλεις Αιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ' τους σπουδασμένους.
Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί ειν' ο προορισμός σου.
Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει
και γέρος πια ν' αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στο δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ'έδωσε τ' ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δε σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν.

Θερμοπύλες

Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των
ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.
Ποτέ από το χρέος μη κινούντες•
δίκαιοι κ’ ίσιοι σ’ όλες των τες πράξεις,
αλλά με λύπη κιόλας κ’ ευσπλαχνία•
γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν
είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,
πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε•
πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,
πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.

Και περισσότερη τιμή τούς πρέπει
όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)
πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,

κ’ οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε. 

Che fece... il gran rifiuto

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μιά μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει
έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα
πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο τ' όχι -το σωστό- εις όλην την ζωή του.

Che fece... il gran rifiuto: Στίχος του Ντάντε, πού σημαίνει : «ο οποίος έκανε. . . την μεγάλη άρνηση»• ο Καβάφης παράλειψε τις λέξεις per viltà που σημαίνουν «από δειλία» κι έβαλε στην θέση τους αποσιωπητικά  

Η  Σατραπεία

Τι συμφορά, ενώ είσαι καμωμένος
για τα ωραία και μεγάλα έργα
η άδικη αυτή σου η τύχη πάντα
ενθάρρυνσι κ’ επιτυχία να σε αρνείται•
να σ’ εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες,
και μικροπρέπειες, κι αδιαφορίες.
Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις,
(η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις),
και φεύγεις οδοιπόρος για τα Σούσα,
και πηαίνεις στον μονάρχην Aρταξέρξη
που ευνοϊκά σε βάζει στην αυλή του,
και σε προσφέρει σατραπείες και τέτοια.
Και συ τα δέχεσαι με απελπισία
αυτά τα πράγματα που δεν τα θέλεις.
Άλλα ζητεί η ψυχή σου, γι’ άλλα κλαίει•
τον έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών,
τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε•
την Aγορά, το Θέατρο, και τους Στεφάνους.
Aυτά πού θα σ’ τα δώσει ο Aρταξέρξης,
αυτά πού θα τα βρεις στη σατραπεία•
και τι ζωή χωρίς αυτά θα κάμεις.

2. α)Το ποίημα "Αν" του Ρ. Κίπλινγκ, που ακολουθεί, διακρίνεται για τον έντονο διδακτικό χαρακτήρα του. Ποια διδάγματα θα αντλούσατε εσείς απ΄αυτό; Ποια στάση ζωής προτείνεται στο ποίημα; Σας βρίσκει σύμφωνους;


   β) Στους στίχους 24-30 ο ποιητής αναφέρεται στη στάση που πρέπει να κρατά κανείς απέναντι στην αποτυχία. Να την παρουσιάσετε σ’ ένα σύντομο κείμενο και να τη συγκρίνετε με την αντίστοιχη στάση απέναντι στην αποτυχία που προτείνει ο Καβάφης στο «όσο μπορείς»

Rudyard Kipling - If

If you can keep your head when all about you 

are losing theirs and blaming it on you, 

If you can trust yourself when all men doubt you, 

but make allowance for their doubting too;

If you can wait and not be tired by waiting, 

or being lied about, don't deal in lies, 

or being hated, don't give way to hating, 

and yet don't look too good, nor talk too wise;

If you can dream-and not make dreams your master; 

If you can think-and make thoughts your aim; 

If you can meet with triumph and disaster, 

and treat those two impostors just the same;

If you can bear to hear the truth you've spoken 

twisted by knaves to make a trap for fools, 

or watch the things you gave your life to, broken, 

and stoop and build 'em up with worn-out-tools;

If you can make one heap of all your winnings, 

and risk it on one turn of pitch-and-toss, 

and lose, and start again at your beginnings 

and never breathe a word about your loss;

If you can force your heart and nerve and sinew 

to serve your turn long after they are gone, 

and so hold on when there is nothing in you 

except the will which says to them: «Hold on!»

If you can talk with crowds and keep your virtue, 

or walk with Kings-nor lose the common touch, 

if neither foes nor loving friends can hurt you, 

If old men count with you, but none too much;

If you can feel the unforgiving minute 

with sixty seconds' worth of distance run, 

yours is the Earth and everything that's in it, 

and which is more- you'll be a Man, my son!

Πορτραίτο του Κίπλινγκ από τον Τζων Κόλιερ (περ. 1891)

Αν,  Ρ. Κίπλινγκ

Αν μπορείς να κρατάς την ψυχραιμία σου
όταν οι άλλοι χάνουν τη δική τους
και ρίχνουν σε σένα την ευθύνη
και την αιτία της αδυναμίας τους.


Αν έχεις πίστη στον εαυτό σου                                   5
όταν οι άλλοι αμφιβάλλουν για σένα
και δε σε πειράζει αυτή η δυσπιστία τους

Αν μπορείς καρτερικά να περιμένεις
χωρίς να σε κουράζει η αναμονή,
ή όταν διαδίδουν ψέματα για σένα                            10
να μην ξεπέφτεις και συ στο ψέμα,
ή όταν φανερά σου δείχνουν μίσος
να μην αφήσεις το μίσος να σε καταλάβει,
κι όμως να μη φαίνεσαι πολύ αγαθός
μήτε πολύ στοχαστικός στα λόγια.                           15

Αν να ονειρεύεσαι είσαι ικανός
δίχως να γίνεσαι σκλάβος των ονείρων

Αν να δέχεσαι μπορείς θρίαμβο και όλεθρο το ίδιο
και να αντιμετωπίζεις παρόμοια και τα δύο

Αν είσαι σε θέση να υπομένεις                                     20
ακούοντας την αλήθεια που συ είπες,
να επαναλαμβάνεται αλλοιωμένη από πονηρούς
που επιδιώκουν έτσι να παγιδέψουν αφελείς,
ή να παρατηρείς αυτά που συ τους έδωσες ζωή,
σπασμένα να κείτονται και παραπεταμένα                    25
και να φτιάχνεις εξαρχής με εργαλεία φθαρμένα.

Αν τολμάς όλα σου τα πλούτη μαζεμένα
να τα παίζεις κορώνα-γράμματα μεμιάς,
να χάνεις κι απ' την αρχή να ξεκινάς
χωρίς να μέμφεσαι για τη μοίρα σου κανέναν              30

Αν μπορείς να κάνεις καρδιά, νεύρα και μυς
να σε υπηρετούν ακόμα κι όταν έχουν καταρρεύσει,
και γερά να κρατάς, ενώ δεν υπάρχει εντός σου
τίποτε πέρα από τη θέληση που τους λεει «βαστάτε!»

Αν μπορείς να μιλάς με χιλιάδες                                     35
κι όμως να κρατάς την αρετή σου,
ή να περπατάς με κυβερνήτες
κι όμως να μην αλλάζεις την απλή ζωή σου.

Αν ούτε εχθροί σε βλάψουν μπορούν,
μα ούτε και κοντινότεροι φίλοι,                                         40

Αν όλοι έχουν την ίδια αξία για σένα
και κάνεις πιο πολύ από τους άλλους

Αν μπορείς να γεμίζεις τη μέρα σου
με εικοσιτέσσερις ώρες αξίας ζωής,
τότε δική σου θα είναι όλη η Γη                                         45
με όλα της τα αγαθά κι ακόμη:
Αληθινά θα είσαι Άνθρωπος παιδί μου.

περισσότερες μεταφράσεις εδώ



3. Ο κίνδυνος της αλλοτρίωσης, που επισημαίνεται από τον Καβάφη στον τελευταίο στίχο του "όσο μπορείς", περιγράφεται παραστατικά στο κείμενο το οποίο ακολουθεί. Γράψτε ένα άρθρο στην εφημερίδα του σχολείου σας, προτείνοντας τρόπους με τους οποίους ο σημερινός νέος μπορεί να θωρακιστεί με υγιείς επιλογές  και ν' αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τον κίνδυνο αυτό.

Λάιφ στάιλ ή προσωπικότητα; 

Οι μηχανισμοί αποβλάκωσης προηγούνται πάντα των μηχανισμών κατανάλωσης. Δεν νοείται να πλασάρεις το τίποτα εάν πρώτα δεν έχεις χαζέψει τον άλλον. 

Το λάιφ στάιλ δεν σε ανυψώνει σε κάποια ανώτερη τάξη, δεν ξεφεύγεις από την ανωνυμία, τη μετριότητα ή τη μιζέρια. Πάλι με τους ομοίους σου θα συμφύρεσαι, ασχέτως χώρου και περιβολής. Αν φορέσεις ένα εκθαμβωτικό ρούχο, δεν γίνεσαι αυτομάτως εκθαμβωτικός κι εσύ. Θα είσαι απλώς η καρικατούρα της εικόνας που προσπαθείς να μιμηθείς.

Οι πλούσιοι, οι ωραίοι και οι διάσημοι θα εξακολουθούν να σου φαντάζουν απρόσιτα όντα. Η αγωνία να μοιάσεις σε κάτι που δεν είσαι θα σε καταδικάσει σε θλιβερό θεατή• η γελοιοποίηση και η κατάθλιψη παραμονεύουν .[.....]

Η χαρούμενη έξαψη της αγοράς συνοδεύεται πάντα από μια ανεξήγητη λύπη· σαν τη λύπη του ζώου μετά τη συνουσία. Η ικανοποίηση από την απόκτηση εξαφανίζεται με την ίδια ταχύτητα που εμφανίζεται η νέα επιθυμία. 

Το εμπόρευμα δεν είναι εισιτήριο στην ευτυχία. 

"Ο καταναλωτής είναι το αιώνιο βρέφος που κλαίει για το μπουκάλι του". (Φρομ) 

Όμως και για τους ανικανοποίητους υπάρχουν εμπορεύματα· από τα χάπια ευτυχίας μέχρι τις ουσίες που θα τους "ανεβάσουν".

Τα νέα παιδιά που μπαίνουν ανυποψίαστα στην έκλυση του λάιφ στάιλ είναι τα πρώτα θύματα· περιοδικά χυδαίας πολυτέλειας τους πουλάνε το άχρηστο με περιτύλιγμα μύθου.

Ο κόσμος παρουσιάζεται μπροστά τους σαν ένας κόσμος εμπορευμάτων· οφείλουν να αποκτήσουν όσο γίνεται περισσότερα για να γίνουν αποδεκτά. 

Αγοράζω άρα υπάρχω. 

Πριν λίγα χρόνια, αν κάποιος ήταν από τον Πειραιά, το Ψυχικό, την Άρτα, την Τούμπα ή το Αγαθονήσι, κάτι σήμαινε· γινόταν αντιληπτό.

Υπήρχε μια άλλη αντίληψη ζωής, ένας ιδιαίτερος κώδικας συμπεριφοράς, γλώσσας και εμφάνισης· εν τέλει μια πινελιά ενός διαφορετικού πολιτισμικού πλαίσιου. 

Αυτό έκανε τους νέους ενδιαφέροντες, με δικά τους ατομικά χαρακτηριστικά και προσωπικότητα.

Η ποικιλία ανθρώπων και αισθημάτων ισοπεδώνεται τώρα σε όλη την Ελλάδα από την τύφλα του λάιφ στάιλ. 

Αυτά τα σαστισμένα παιδιά που ντύνονται και συμπεριφέρονται με τον ίδιο αφασικό τρόπο έχουν αποξενωθεί από τον πραγματικό εαυτό τους. Τα βλέπουμε να μιλάνε και να φέρονται σαν καθυστερημένα στα διάφορα τηλεοπτικά ριάλιτι ή να στριμώχνονται σαν πρόβατα έξω από τα κλαμπ εκλιπαρώντας τον αληταρά στην πόρτα να τους επιτρέψει την είσοδο.  

Το αναίτιο χάχανο και τα μέσης θερμοκρασίας αισθήματα έγιναν στιλ ζωής. Η αγάπη και το μίσος ανήκουν στην κατηγορία των ξεπερασμένων συγκινήσεων· τα πολιτικά ζητήματα, οι απεργίες, η παράδοση, το κοινό βίωμα, είναι όλα παλιά και δεύτερα. Δεν κολλάνε στο νέο στιλ ζωής του αλλοτριωμένου ανθρώπου, που στην ουσία δεν ενδιαφέρεται για τίποτα. 

Γι' αυτό οι ιεροφάντες του λάιφ στάιλ μιλάνε μια διάλεκτο στην οποία τίποτα δεν αναφέρεται με το αληθινό του όνομα. 

Λένε "σεβρ" το κατσικίσιο τυρί, "μιουλ" τα ξώφτερνα παπούτσια, "πάρτι άνιμαλ" το ξεσαλωμένο πορνίδιο, "γκάτζετς" τα άχρηστα αντικείμενα, "σελέμπριτις" τους μαϊντανούς των συγκεντρώσεων, "καλτ" τις προπέρσινες σαβούρες, "τρέντι" κάθε νέα μπούρδα, "γουικέντ" το Σαββατοκύριακο, "κονέ" τις διασυνδέσεις, "φάσιον βίκτιμς" τα βλαμμένα της μόδας, "επώνυμους" τα κοσμικά νούμερα, "σόπινγκ" τη λύσσα για αγορές, "σταρ" τα ξόανα του θεάματος, "ντίβες" τις παλιές καραβάνες στο κουρμπέτι, "ανέβασμα" την ντρόγκα, "χάι" την ψωνάρα, "γκλάμουρ" την επιδειξιομανία, "ντάουν" την κατάθλιψη κ.ο.κ. 

Ο μεγάλος ρουφιάνος είναι η τηλεόραση. 

Σου παρουσιάζει διαρκώς την εικόνα που οφείλεις να αντιγράψεις. Δεν το επιτάσσει λεκτικά· απλώς σ' το δείχνει. Η μόνη μορφή ζωής που επιβιώνει στο γυαλί είναι οι νέοι, ωραίοι και ελαφριοί. Μέχρι και στο δελτίο καιρού αντί του αναμενόμενου μετεωρολόγου εμφανίζεται μια ωραιοπαθής κυρία που μας εξηγεί σειόμενη τα βαρομετρικά. Ποιος θέλει να δει τις ρυτίδες και την αρχή φαλάκρας του επιστήμονα; 

Για να ακολουθήσεις τις επιταγές του σύγχρονου λάιφ στάιλ, σου συμπαρίσταται όλος ο μηχανισμός της αγοράς. Τα κοράκια των τραπεζών σού παρέχουν αφειδώς καταναλωτικά δάνεια για εμπορεύματα, διακοπές και ταξίδια· με τις πιστωτικές κάρτες το ξόδεμα σεβαστών χρηματικών ποσών παρουσιάζεται σαν την απλή διαδικασία μιας υπογραφής.Και τα πιο ακριβά καταστήματα έχουν επανέλθει στο σύστημα του παλιού βερεσέ των φτωχοδιάβολων της γειτονιάς· όλα με δόσεις.

  

Ένας από τους γκουρού αυτής της μοντέρνας αποβλάκωσης, που υπογράφεται σαν δημοσιογράφος - πολιτικός επιστήμων, χαράσσει το νέο αυτιστικό πεπρωμένο μας:

"Οι Έλληνες πρέπει να αντιληφθούμε πως, αν η Ευρώπη είναι μια πολυκατοικία η οποία έχει ένα μπαλκόνι με ήλιο, αυτό είμαστε εμείς. Και τι κάνεις σε ένα μπαλκόνι; Βάζεις λουλούδια, κάνεις πάρτι, περνάς καλά".  

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι οντολογικό: λάιφ στάιλ ή προσωπικότητα; Και πιο ωμά: η συσκευασία ή το περιεχόμενο;

Η προσωπικότητα είναι η ψυχική και πνευματική μας συγκρότηση• η συνολική εικόνα που δίνουμε στους άλλους για το ήθος, την καλλιέργεια και τον χαρακτήρα μας.

Αντιθέτως, το λάιφ στάιλ είναι το διαρκές κυνήγι μιας άπιαστης εικόνας μέσω του άκριτου καταναλωτισμου. Η πλήρης υποβάθμιση της ευφυΐας, της λογικής και της μοναδικότητας κάθε ανθρώπου.

Αλλιώς τι νόημα έχουν τα δέκα ζευγάρια παπούτσια· ένα φοράς κάθε φορά. Ένα μπλουζάκι από τα είκοσι που φορτώθηκες, ένα φόρεμα, ένα παντελόνι από τα τόσα θα βάλεις πάνω σου· ο αριθμός των υπόλοιπων αντιστοιχεί στον βαθμό της αγωνίας σου "να μοιάσεις". 

Αυτά τα πολύχρωμα κοπάδια των νευρωσικών του χάχα χούχα που τρομάζουν να μείνουν μέσα ένα βράδυ ή μόνοι με τον εαυτό τους μας κατακλύζουν από παντού. 

Το ζούμε γύρω μας. 

Η βλακεία είναι της μόδας.

Διονύσης Χαριτόπουλος, Ημών των ιδίων, εκδόσεις Τόπος, 2008

4.   Να γράψετε ένα δικό σας κείμενο - ποιητικό ή πεζό -  στο οποίο να παρουσιάζετε  τη δική σας άποψη για το βαθύτερο νόημα της ζωής. Μπορείτε να το οπτικοποιήσετε, προσθέτοντας εικόνες και μουσική.

Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας

Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις της αρχαίας ελληνικής: πίνακες

from Georgia Dimitropoulou

Ασκήσεις στις ονοματικές προτάσεις της αρχαίας ελληνικής 

from Georgia Dimitropoulou

Ασκήσεις σε όλα τα είδη των ονοματικών προτάσειων της αρχαίας ελληνικής

from Georgia Dimitropoulou

Θεωρία και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης πάνω στα είδη των ονοματικών προτάσεων θα βρείτε στην ιστοσελίδα ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

"Άσε τις μαντείες, ξεγέλασμα είναι στη ζωή.." Ευριπίδης, Ελένη

Το αρχαιότερο και βαθύτερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι αυτό του φόβου, και ο αρχαιότερος και βαθύτερος φόβος είναι αυτός του αγνώστου.

H.P. Lovecraft, 1890-1937, Αμερικανός συγγραφέας ιστοριών τρόμου

Τα μαντεία και η προφητεία στην Αρχαία Ελλάδα

Από την αρχαιότητα είναι γνωστή η επιθυμία του ανθρώπου να γνωρίσει το μέλλον, συνυφασμένη με μία εσωτερική του ανάγκη να προσεγγίσει την αιωνιότητα, σπάζοντας το φράγμα του χρόνου, το τεκμήριο της πεπερασμένης ύπαρξής του.

Η επιθυμία αυτή ήταν συνυφασμένη με την καθημερινότητα των αρχαίων Ελλήνων και αυτό το διαπιστώνουμε από τα πολυάριθμα μαντεία που εμφανίστηκαν κατά την αρχαιότητα στον ελληνικό χώρο, καθώς και από ιστορίες που καταμαρτυρούν την εμπιστοσύνη των ανθρώπων εκείνης της εποχής για τις προφητείες.

Περισσότερα για τα μαντεία και την προφητεία στην Αρχαία Ελλάδα στο παραπάνω άρθρο: Ολόκληρο εδώ.

Ο ρόλος της μαντείας χθες και σήμερα

Από τους μείζονες προφήτες και προφήτισσες των αρχαίων χρόνων έως τους ελάσσονες προφήτες της εποχής μας, οι προρρήσεις του μέλλοντος είχαν πάντοτε κάτι το σκοτεινό και δυσοίωνο για να αφυπνίσουν τις υπνώτουσες και ληθαργικές συνειδήσεις των ανθρώπων.

Τα διάφορα είδη μαντικής

Τη μαντεία μπορούμε να τη διαιρέσουμε σε δύο είδη, τη φυσική και την τεχνητή. H πιο φανερή μορφή φυσικής μαντείας στηρίζεται στα όνειρα, τα οποία ο ονειρευόμενος μπορούσε να τα ερμηνεύσει για τον εαυτό του ή να καταφύγει σε επαγγελματίες ερμηνευτές. 

Μια άλλη μορφή φυσικής μαντείας ήταν η προφητεία από το στόμα κάποιου που ενεργούσε ως το φερέφωνο (προφήτης) μιας ανώτερης δύναμης που τον κυβερνούσε.

Σε αυτή τη θεϊκή δύναμη αναφέρεται ο ευαγγελιστής Ματθαίος όταν λέει: «Κύριε, κύριε, ούτω το ονόματι επροφητεύσαμεν, μήπως εσφαλμένως γέγραπται». Στον αρχαίο κόσμο, αυτό το είδος μαντείας καθιερώθηκε πάγια, με μια διαδοχή προφητών, στις μεγάλες μαντικές έδρες των Δελφών, της Δωδώνης, του Ωρωπού, του Άμμωνα και των ποικίλων Σιβυλλικών τόπων.

H τεχνητή μαντεία βασίζεται σε εξωτερικές παρατηρήσεις ζώων, φυτών ή αντικειμένων και η πιο γνωστή μορφή της είναι οι οιωνοί. Οι Ρωμαίοι οιωνοσκόποι παρατηρούσαν τα μετεωρολογικά φαινόμενα, τη συμπεριφορά των πτηνών ή εξέταζαν τα σπλάχνα των θυσιαζόμενων ζώων.

Σε μεταγενέστερους χρόνους αναπτύχθηκε στην Ευρώπη ένα ιδιότυπο σύστημα μαντικής – η απρογραμμάτιστη επιζήτηση συμβουλών μέσα από τα έργα διάσημων ποιητών, ίσως επειδή θεωρούνταν θεόπνευστα. Για παράδειγμα, ο ενδιαφερόμενος συγκεντρωνόταν στο πρόβλημα που τον απασχολούσε, έθετε μια ερώτηση και κατόπιν άνοιγε τυχαία ένα βιβλίο, π.χ. την Ιλιάδα του Όμηρου. Οι πρώτοι στίχοι στους οποίους έπεφτε το βλέμμα του, έκρυβαν την απάντηση που ζητούσε.

H επιτυχία αυτής της μεθόδου εξαρτάται από τρεις παράγοντες: α) την ωριμότητα και ευρυμάθεια του ερωτώντος, β) την ικανότητά του να επικεντρώνεται στην ουσία του προβλήματος, και γ) την ερμηνευτική του δεινότητα.

H ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ υπήρξε η πιο διάσημη προφήτισσα της αρχαιότητας. O Απόλλωνας της χάρισε
το δώρο της προφητείας, όταν όμως αυτή απέκρουσε τον έρωτά του, ο θεός την καταδίκασε να
προφητεύει πάντοτε την αλήθεια, να μην γίνεται όμως ποτέ πιστευτή.

Οι οιωνοί της αυριανής ημέρας

Είναι αφέλεια να πιστεύει κανείς ότι το μέλλον οδεύει γραμμικά κι ότι το αύριο θα είναι ένα κλωνοποιημένο αντίγραφο του σήμερα. Ζωή σημαίνει εξέλιξη.

O όρος εξέλιξη προέρχεται από τη στρατιωτική τέχνη και δείχνει την αλλαγή μιας περιόδου και τη μεταβολή της σε κάτι νέο: «Φάλαγγας εξελίξαντας, αγχίστροφοι γενόμενοι αντιμέτωποι γίνεσθε τοις διώκουσιν». Αυτοί δηλαδή που βρίσκονται τελευταίοι και πιο κοντά στον εχθρό, κάνοντας ελιγμό, γυρνούν και αντιμετωπίζουν αυτούς που τους καταδίωκαν. Πράγματι, η εξέλιξη μιας μάχης δεν ακολουθεί γραμμική πορεία, αλλά είναι γεμάτη με τεχνάσματα, συστροφές, πλάγια βήματα, αναπηδήσεις και απρόοπτες μεταβολές.

Mπορεί να το νομίζουμε, όμως τίποτε δεν είναι δεδομένο. Όταν οι προφήτες μιλούν για πύρινες λαίλαπες, για πτώσεις από τον ουρανό, για μεταβολές στους πόλους της γης και για καταστροφές δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά να περιγράφουν με ζοφερά αλλά κατανοητά από όλους σχήματα τον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής . Ότι τα πάντα αλλάζουν και τίποτε δεν μένει όπως πριν.

Γι’ αυτό και οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν πάντοτε με καχυποψία τις ρήσεις των προφητών. Γιατί οτιδήποτε έρχεται να μας βγάλει από το βόλεμα που έχει δημιουργήσει η συνήθεια φαντάζει στα μάτια μας επίβουλο και εχθρικό. Αλλά, όπως είπαμε, η ζωή είναι συνώνυμη των αλλαγών. Προχωράει με μικρές και μεγάλες αλλαγές, πηδήματα και μεταμορφώσεις. Είναι στη διακριτική ευχέρεια του ανθρώπου αν θα προετοιμαστεί κατάλληλα για να τις υποδεχτεί ή αν θα πέσει στις ρουφήχτρες που θα σχηματιστούν.

Κανείς δεν γνωρίζει το μέλλον. Γνωρίζουμε όμως ότι είναι πολύμορφο και ότι πάντα θα καταφέρνει να μας αιφνιδιάζει. Έτσι, στο βαθμό που έχουμε προειδοποιηθεί για τον κίνδυνο που παραμονεύει, μπορούμε αν όχι να το αλλάξουμε, τουλάχιστον να περιορίσουμε τις δυσάρεστες πλευρές του.

http://www.youmagazine.gr/wordpress/2013/12/the-role-of-divination/

Σίβυλλα, έργο του Ισπανού ζωγράφου Velazquez, Meadows Museum.



Σωστό μυαλό και νους, να σοφός μάντης..

Μαντείες. ξεγέλασμα είναι στη ζωή...κανένας δεν πλούτισε μ’ αυτές όντας τεμπέλης... 

[Ευριπίδη, Ελένη, στ. 835-36]

 

Οι άνθρωποι έχουν επινοήσει εκατομμύρια θεών, για να κρύψουν την ίδια τη δύναμή τους - που την φοβούνται - από τους εαυτούς τους.

Louis Scutenaire, 1905-1987, Βέλγος σουρεαλιστής & Αναρχικός

Η ποιότητα της ζωής μας δεν εξαρτάται τόσο από αυτά που μας συμβαίνουν, αλλά περισσότερο από το πώς αντιδρούμε σ’ αυτά που μας συμβαίνουν.

Anthony Robbins, 1960-, Αμερικανός συγγραφέας αυτοβοήθειας

Ένα γραμμάριο δράσης αξίζει ένα τόνο θεωρίας.

Friedrich Engels, 1820-1895, Γερμανός πολιτικός φιλόσοφος

Η αδράνεια τρέφει την αμφιβολία και το φόβο. Η δράση τρέφει την αυτοπεποίθηση και το θάρρος. Αν θες να νικήσεις το φόβο, μην κάθεσαι σπίτι να το σκέφτεσαι. Βγες έξω και ασχολήσου με κάτι.

Anthony Robbins, 1960-, Αμερικανός συγγραφέας αυτοβοήθειας

Πρέπει να χαθώ μες στη δράση, αλλιώς θα μαραθώ από την απελπισία.

Alfred Tennyson, 1809-1892, Άγγλος ποιητής

http://www.gnomikologikon.gr/catquotes.php?categ=2710

Η δική μου Ελλάδα, ήλιος, θάλασσα, νησιά, λέξεις ελληνικές.......

Νεφέλη Κυριακού, Γ΄τάξη, 3ο Γυμνάσιο Βύρωνα, σχολ. έτος 2013-14

Εργασία στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας [Ενότητα 1η, Η Ελλάδα στον κόσμο]

Η Νεφέλη, με τις εικόνες που μάζεψε από το καλοκαίρι και έντυσε μουσικά [Santigold Disparate Youth], μας ταξιδεύει στη δική της Ελλάδα: ήλιος, θάλασσα, νησιά, λέξεις ελληνικές που ταξίδεψαν παντού.. έδωσαν.. πήραν. 

Σεβασμός στην Ελλάδα … «αιδώς».. άλλη μια ξεχασμένη λέξη από φίλους, εταίρους … και από μας τους ίδιους… δυστυχώς!!!!!! 

Η δύναμη της ενσυναίσθησης: από τη λογοτεχνία στην ψυχολογία

Αφορμή για την εργασία ήταν το παρακάτω απόσπασμα από τις "Πρώτες Ενθυμήσεις" της Πηνελόπης Δέλτα: 

"Θυμούμαι μια μέρα, ένα μεσημέρι (ήμουν κάπου 9-10 ετών;) ένας στρειδάς άνοιγε στρείδια στην πίσω πόρτα του σπιτιού μας (στο καινούριο, δικό μας σπίτι) και ο πατέρας έτρωγε μερικά, και όλο άνοιγε στρείδια ο στρειδάς και τ' αράδιαζε στην πιατέλα για το τραπέζι, και διάλεγε κανένα ο πατέρας και το έτρωγε. Και αφού γέμισε η πιατέλα, τα μέτρησε ο πατέρας, μέτρησε πόσα είχε φάγει και του τα πλήρωσε έξι γροσάκια* τη δωδεκάδα, αντί τέσσερα που τα πλήρωναν άλλη φορά.

«Είναι μεγάλα και πολύ φρέσκα», μου είπε ανεβαίνοντας την πίσω σκάλα προς την τραπεζαρία. O στρειδάς είχε ευχαριστήσει μ' ένα χαμόγελο που πήγαινε ως τ' αυτιά του, χτυπώντας καρδιά και μέτωπο επανειλημμένως.

«Τον πλήρωσες;», ρώτησε η μητέρα, σαν μπήκαμε στην τραπεζαρία.

«Ναι».

«Πόσες δωδεκάδες;»

«Τόσες». Και της είπε.

«Και πόσα τα πλήρωσες;»

«Έξι γροσάκια τη δωδεκάδα».

«Καημένε Μανόλη! Τέσσερα είναι η τιμή τους».

«Είναι μεγάλα και πολύ φρέσκα».

«Άσχημα έκανες! Πολύ άσχημα! Έτσι τον κακομαθαίνεις, και θα γυρεύει στο μέλλον πάντα έξι γρόσια!»

«Ωχ, καημένη γυναίκα! Πώς θα ζήσει και αυτός, αν δεν πληρώσεις τον κόπο του και τον καιρό του;», καλόβουλα είπε ο πατέρας.

O λόγος αυτός ήταν ένας σταθμός στη ζωή μου. Ως τότε δεν είχα σκεφθεί, παζαρεύοντας, όπως τύχαινε συχνά, για χόρτα και άλλα, παρά πώς να κάνω την οικονομία του σπιτιού και να κάνω τα καλά μου, να κόψω το γροσάκι του πουλητή που χτυπούσε την πόρτα. Πρώτη φορά είδα και την άλλη μεριά του προβλήματος, πως κοντά στην οικονομία μας στέκουνταν και για τον άλλο η ανάγκη να ζήσει, να βγάλει το ψωμί του, να πληρωθεί η εργασία του κατά την αξία της."

Ο πατέρας της αφηγήτριας, ο γνωστός πολιτικός, βουλευτής και βενιζελικός υπουργός Εμμανουήλ Μπενάκης, διαθέτει, σύμφωνα με την Πηνελόπη, κοντά στ' άλλα του γνωρίσματα, γενναιοδωρία, μεγαλοψυχία, ανθρωπιά και κατανόηση. Μπαίνει στη θέση του απλού δουλευτή, αποτιμά δίκαια το μόχθο του, αναγνωρίζει την προσφορά του και την ανάγκη του για ανταμοιβή. 



Ανοίγοντας η συζήτηση, οδηγήθηκε στις έννοιες της συμπάθειας και της ενσυναίσθησης: 
Να την λοιπόν η αφορμή και να και το αποτέλεσμα!!!

Η Άννα, με αφορμή το βίντεο, για το οποίο έγινε λόγος στην τάξη, μας μιλάει για τη διαφορά της συμπάθειας από την ενσυναίσθηση: 

Eνσυναίσθηση και συμπάθεια from Georgia Dimitropoulou

«Σε αντίθεση με την αγάπη, που μοιάζει υπεράνθρωπη αρετή, η συμπάθεια ταιριάζει απολύτως στην ανθρώπινη φύση. Κινούμενο σε μια κλίμακα όπου η θυσία είναι το ένα άκρο και η εκδίκηση το άλλο, κάθε αίσθημα συμπάθειας καλλιεργεί αυθορμήτως τη συνύπαρξη και την ομοίωση ή τη διαφορά με τους άλλους. Ο συνάνθρωπος είναι η χαρά και η λύπη του ανθρώπου.»

«Όταν συναισθάνεσαι απλώς το δράμα ενός ανθρώπου που έχασε την όρασή του, του αγοράζεις ένα ειδικό μπαστούνι ή ένα σκύλο. Όταν, όμως, οδηγείς τη συμπάθεια ως το ακραίο της όριο, έρχεσαι στη θέση του, του δωρίζεις το μάτι σου και γίνεσαι σαν κι αυτόν. Ανάμεσα στους δύο πόλους ξετυλίγεται ολόκληρη η κλίμακα των ανθρώπινων αντιδράσεων που, ευτυχώς, δεν ταξινομούνται. Δεν υπάρχει κώδικας συμπαράστασης και συμπάθειας, όπως δεν υπάρχει εγχειρίδιο υποκρισίας και ασπλαχνίας. Ο καθείς με τον τρόπο του.»

Κ. Παπαγιώργη, Μυστικά της συμπάθειας, εκδόσεις Καστανιώτη

Αυτή η συμπάθεια, οδηγημένη ως το ακραίο της όριο, μάλλον ονομάζεται αλλιώς "ενσυναίσθηση" ! Ελλείψει σχετικού εγχειριδίου, ας βλέπουμε το περιεχόμενο και τις προθέσεις πίσω από τις πράξεις, όχι μόνο τις λέξεις!!

Sympathy for the Devil 

Μαρκ Χάντον, "Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα" ή πώς η κοινωνία των «κανονικών» αντιμετωπίζει τους «διαφορετικούς».

Ο Κρίστοφερ είναι ένας νέος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Έχει τρομακτικές ικανότητες απομνημόνευσης δεδομένων, είναι ικανότατος στα μαθηματικά, ξέρει όλα τα κράτη και τις πρωτεύουσες του κόσμου.Του αρέσει να φτιάχνει χάρτες και σχεδιαγράμματα, λατρεύει τα αστυνομικά μυθιστορήματα και το κόκκινο χρώμα.Δεν του αρέσει το κίτρινο και το καφέ. Από την άλλη δεν ξέρει και πολλά για τους ανθρώπους. Δε θέλει να τον αγγίζουν, αδυνατεί να κατανοήσει τον μεταφορικό λόγο, παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και δεν μπορεί να πει ψέματα. 

Με όλα αυτά τα εφόδια (ή εμπόδια;) αποφασίζει να εξιχνιάσει το μυστήριο της δολοφονίας του σκύλου της κυρίας Σίαρς. Η αναζήτησή του όμως θα τον παρασύρει σε μονοπάτια δύσβατα…

Αυτή η - φαινομενικά άσχετη - έρευνα σηματοδοτεί την αφετηρία μιας πορείας των ηρώων προς τη γνώση, την αυτογνωσία, την ανατροπή των όσων, μέχρι τότε, καθένας τους πίστευε για τη ζωή, για τις ανθρώπινες σχέσεις, για την προσωπική ευθύνη, για το μέλλον. Μαζί σηματοδοτεί και την αφετηρία μιας πορείας προς την αναθεώρηση όσων, μέχρι τότε, καθένας τους χωριστά πίστευε για τον Κρίστοφερ, αλλά και όσων ο ίδιος ο Κρίστοφερ πίστευε για τον εαυτό του, για τις δυνάμεις και για τις προοπτικές του.

Είναι ένα βιβλίο για τη διαφορετικότητα και τον τρόπο που η Κοινωνία των «κανονικών» αντιμετωπίζει τα «διαφορετικά» άτομα.Είναι ένα παράθυρο στον κόσμο των αυτιστικών. Ένα παράθυρο που καλό θα ήταν να ανοίξουμε.

Πώς είναι να ζεις με έναν άνθρωπο που προγραμματίζει τη μέρα του ανάλογα με τον αριθμό κόκκινων αυτοκινήτων που βλέπει στο δρόμο; Με έναν άνθρωπο τον οποίο δεν μπορείς να αγκαλιάσεις και ο μοναδικός τρόπος που έχεις για να του δείξεις στοργή είναι να ενώσετε τις παλάμες σας; 

Πρόκειται για μια έμμεση αλλά απολύτως περιεκτική και ακριβή περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών του αυτισμού σε όλες τις μορφές του.Σε κάποιο σημείο ο Κρίστοφερ απαριθμεί τα «προβλήματα συμπεριφοράς» που αντιμετωπίζει:


Α. Δε μιλάω σε ανθρώπους για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Β. Δεν τρώω ούτε πίνω τίποτα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Γ. Δε μου αρέσει να με αγγίζουν.

Δ. Στριγκλίζω με όλη μου τη δύναμη όταν είμαι θυμωμένος ή συγχυσμένος.

Ε. Δε μου αρέσει να στριμώχνομαι σε πολύ μικρούς χώρους μαζί με άλλους ανθρώπους.

Ζ. Όταν είμαι θυμωμένος ή σαστισμένος, σπάω πράγματα.

Η. Βογκάω.

Θ. Δε μου αρέσουν ούτε τα κίτρινα πράγματα ούτε τα καφετιά πράγματα και αρνούμαι ν' αγγίξω κίτρινα πράγματα ή καφετιά πράγματα.

I. Αρνούμαι να χρησιμοποιήσω την οδοντόβουρτσα μου αν την έχει αγγίξει κάποιος άλλος.

Κ. Δεν τρώω το φαγητό μου αν ένα είδος τροφής ακουμπάει στο άλλο.

Λ. Όταν οι άνθρωποι θυμώνουν μαζί μου, δεν το αντιλαμβάνομαι.

Μ. Δε χαμογελάω.

Ν. Δέω πράγματα που οι άλλοι άνθρωποι θεωρούν χυδαία.

Ξ. Κάνω χαζομάρες.

Ο. Δέρνω τους άλλους.

Π. Μισώ τη Γαλλία.

Ρ. Όποτε βρω ευκαιρία, οδηγώ το αυτοκίνητο της μητέρας μου.

Σ. Τσατίζομαι όταν κάποιος αλλάξει θέση στα έπιπλα.

Ο Κρίστοφερ αδυνατεί να κατανοήσει τ' αστεία... το μεταφορικό λόγο..

Αυτό το βιβλίο δεν πρόκειται να είναι ένα αστείο βιβλίο. Δεν μπορώ να λέω αστεία, γιατί δεν τα καταλαβαίνω. Να ένα αστείο για παράδειγμα, ένα από αυτά που λέει ο πατέρας:

Είχε κατεβάσει ρολά αλλά ακόμα έμπαινε φως.

Ξέρω γιατί αυτό υποτίθεται πως είναι αστείο. Ρώτησα κι έμαθα. Είναι γιατί το «κατεβάζω ρολά» έχει τις εξής δύο σημασίες:

1) κάνω συσκότιση στο δωμάτιο και 

2) κατεβάζω μούτρα, κλείνομαι στον εαυτό μου, απομονώνομαι και δε μιλάω σε κανέναν.

Αν προσπαθήσω να πω το αστείο στον εαυτό μου δίνοντας στην έκφραση δύο ή και παραπάνω διαφορετικές σημασίες ταυτόχρονα, είναι σαν ν' ακούω δύο ή τρία διαφορετικά μουσικά κομμάτια ταυτόχρονα, πράγμα που και με δυσαρεστεί και με σαστίζει, άσε που δεν είναι ευχάριστο όπως ο λευκός ήχος. Είναι σαν να προσπαθούν τρεις άνθρωποι να σου μιλήσουν ταυτόχρονα για διαφορετικά πράγματα.
Κι αυτός είναι ο λόγος που δεν υπάρχουν αστεία μέσα σ' αυτό το βιβλίο.

Με τους ανθρώπους μπερδεύομαι. Αυτό συμβαίνει για δύο βασικούς λόγους. Ο πρώτος βασικός λόγος είναι ότι οι άνθρωποι λένε ένα σωρό πράγματα χωρίς να χρησιμοποιούν καθόλου λέξεις. Η Σόμπαν λέει πως το να σηκώσεις το ένα φρύδι μπορεί να σημαίνει ένα σωρό διαφορετικά πράγματα• ότι μπορεί να σημαίνει «θέλω να κάνουμε έρωτα», όπως μπορεί και να σημαίνει «νομίζω πως αυτό που μόλις είπες ήταν μεγάλη βλακεία».

Η Σόμπαν λέει επίσης πως, άμα κλείσεις το στόμα σου και εκπνεύσεις δυνατά από τη μύτη, μπορεί να σημαίνει πως έχεις χαλαρώσει ή πως βαριέσαι ή πως έχεις θυμώσει και πως όλα εξαρτώνται από την ποσότητα του αέρα που βγαίνει από τη μύτη σου, από την ταχύτητα που έχει και από το σχήμα που παίρνει το στόμα σου όταν το κάνεις, όπως κι από το πώς κάθεσαι και από το τι είπες μόλις πριν από λίγο, καθώς και από εκατοντάδες άλλα πράγματα που είναι υπερβολικά περίπλοκα για να τα επεξεργαστείς μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Ο δεύτερος βασικός λόγος είναι ότι οι άνθρωποι συχνά μιλάνε χρησιμοποιώντας μεταφορές. Να μερικά παραδείγματα μεταφορών:

Λύθηκε ο αφαλός μου από τα γέλια.

Έχε τα μάτια σου δεκατέσσερα. 

Βγάλανε τ' άπλυτα τους στη φόρα.

Η λέξη «μεταφορά» σημαίνει κουβαλάω κάτι από το ένα μέρος στο άλλο και σε πολλές γλώσσες προέρχεται από τα ελληνικά, δηλαδή από τις ελληνικές λέξεις μετά (που θα πει από το ένα μέρος στο άλλο) και φέρειν (που θα πει κουβαλάω) και ισχύει όταν περιγράφεις κάτι χρησιμοποιώντας μια λέξη στη θέση ενός πράγματος διαφορετικού από τη λέξη. Αυτό σημαίνει πως η λέξη «μεταφορά» είναι μια μεταφορά.

Νομίζω πως θα έπρεπε να λέγεται «ψέμα», γιατί δε λύνεται ο αφαλός μας από τα γέλια και οι άνθρωποι δε βγάζουν τα άπλυτα τους στη φόρα• τα πλένουν. Κι όταν προσπαθώ να σχηματίσω μια εικόνα της φράσης στο κεφάλι μου, απλώς μπερδεύομαι, γιατί δεν είναι δυνατόν να σου φυτρώσουν ξαφνικά 14 μάτια για να γίνεις προσεκτικός. Στο τέλος φτάνεις να ξεχάσεις για τι πράγμα μιλούσε ο άλλος.

Το όνομα μου είναι μια μεταφορά. Με λένε Κρίστοφερ, δηλαδή Χριστόφορο, και θα πει αυτός που φέρει τον Χριστό, από τις ελληνικές λέξεις χριστός (ο χρισμένος από τον Θεό) και το ρήμα φέρω, και ήταν το όνομα που δόθηκε στον Άγιο Χριστόφορο επειδή πέρασε τον Ιησού Χριστό στην αντίπερα όχθη ενός ποταμού.

Αυτό σε κάνει να αναρωτιέσαι πώς άραγε τον έλεγαν πριν περάσει τον Χριστό από το ποτάμι. Μπα, τίποτα δε θα τον έλεγαν, γιατί αυτή η ιστορία είναι μια αποκρυφιστική ιστορία, πράγμα που σημαίνει πως κι αυτή ψέματα είναι.

Η μητέρα μου συνήθιζε να λέει ότι το όνομα Χριστόφορος έχει ωραίο νόημα, επειδή σημαίνει το να είναι κανείς ευγενικός και πρόθυμος να βοηθήσει, εγώ όμως δε θέλω το όνομά μου να σημαίνει ιστορίες για καλοσύνες και για βοήθειες. Εγώ θέλω το όνομά μου να σημαίνει εμένα.

Πήρα την απόφαση να ανακαλύψω ποιος σκότωσε τον Ουέλινγκτον, παρόλο που ο πατέρας μου είχε πει να μη χώνω τη μύτη μου στις δουλειές των άλλων. Έτσι είμαι: δεν κάνω πάντα αυτό που μου λένε. Κι αυτό γιατί όταν οι άνθρωποι σου λένε τι να κάνεις, συνήθως σε μπερδεύουν και δε βγάζεις νόημα.
Για παράδειγμα, συχνά ο κόσμος λέει: «Κάνε ησυχία», αλλά κανείς δε σου λέει για πόση ώρα να κάνεις ησυχία.
Άλλο παράδειγμα: τυχαίνει να δεις μια ταμπέλα που γράφει ΜΗΝ ΠΑΤΑΤΕ ΤΟ ΓΡΑΣΙΔΙ. Κανονικά όμως θα έπρεπε να λέει ΜΗΝ ΠΑΤΑΤΕ ΤΟ ΓΡΑΣΙΔΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΜΠΕΛΑ ή ΜΗΝ ΠΑΤΑΤΕ ΤΟ ΓΡΑΣΙΔΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΠΑΡΚΟ, γιατί υπάρχει κι ένα σωρό γρασίδι που επιτρέπεται μια χαρά να το πατάς.
Εξάλλου οι άνθρωποι παραβαίνουν τους κανόνες διαρκώς. Για παράδειγμα, ο πατέρας οδηγεί συχνά με ταχύτητα πάνω από 50 χιλιόμετρα την ώρα σε περιοχές με όριο ταχύτητας 50 χιλιόμετρα, και μερικές φορές οδηγεί ενώ έχει πιει και συχνά δε φοράει τη ζώνη ασφαλείας, όταν οδηγεί τo φορτηγάκι. Στη Βίβλο λέει Ου φονεύσεις, παρ' όλα αυτά και οι Σταυροφορίες έγιναν, συν δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι και ο Πόλεμος του Κόλπου, και σε όλους υπήρχαν χριστιανοί που σκότωναν κόσμο.

Επίσης δεν ξέρω τι εννοεί ο πατέρας όταν λέει: «Μη χώνεις τη μύτη σου στις δουλειές των άλλων», γιατί δεν ξέρω τι εννοεί όταν λέει «δουλειές των άλλων». Εγώ κάνω ένα σωρό πράγματα με άλλους ανθρώπους και στο σχολείο και στο μαγαζί και στο σχολικό. Η δουλειά η δική του είναι να πηγαίνει σε σπίτια άλλων ανθρώπων και να τους φτιάχνει τους καυστήρες τους και τη θέρμανση τους. Κι όλα αυτά τα πράγματα είναι δουλειές των άλλων.

Η Σόμπαν καταλαβαίνει. Όταν μου λέει να μην κάνω κάτι, λέει ακριβώς τι είναι αυτό που δεν επιτρέπεται να κάνω, κι αυτό εμένα μου αρέσει.
Για παράδειγμα, είπε μια φορά: «Δεν πρέπει ποτέ να δίνεις γροθιές στη Σάρα ή να τη χτυπάς με οποιονδήποτε τρόπο, Κρίστοφερ, ακόμα κι αν σε χτυπήσει πρώτη. Αν σε ξαναχτυπήσει, μείνε μακριά της, ακίνητος, μέτρα από το 1 μέχρι το 50 κι υστέρα έλα και πες σ' εμένα τι έκανε, ή πες τι έκανε σε κάποιο από τα άλλα μέλη του προσωπικού».
Ή, για παράδειγμα, είπε μια φορά: «Αν θέλεις να κάνεις κούνια και είναι άλλα παιδιά στις κούνιες, δεν πρέπει ποτέ να τα σπρώχνεις για να κατέβουν. Πρέπει να τα ρωτάς αν μπορείς να κάνεις κι εσύ. Κι ύστερα πρέπει να περιμένεις μέχρι να τελειώσουν».

Όταν όμως άλλοι άνθρωποι σου λένε τι δεν μπορείς να κάνεις, δεν το κάνουν μ' αυτόν τον τρόπο. Έτσι αποφασίζω από μόνος μου τι να κάνω και τι να μην κάνω.

Children and Established Artists Draw Their Autism

Δεν υπάρχει παράδεισος

Εγώ είπα πως δεν υπήρχε τίποτα πέρα από το σύμπαν και πως ούτε καν υπήρχε ένας εντελώς άλλος τόπος. Εγώ νομίζω πως οι άνθρωποι πιστεύουν στον Παράδεισο επειδή δεν τους αρέσει η ιδέα τού να πεθάνουν επειδή θέλουν να συνεχίσουν να ζουν και δεν τους αρέσει η ιδέα να μπαίνουν άλλοι άνθρωποι στο σπίτι τους και να τους πετάνε τα πράγματα τους στα σκουπίδια.

Ο αιδεσιμότατος Πίτερς είπε: «Ε... όταν λέω πως ο Παράδεισος είναι έξω από το σύμπαν, είναι απλώς τρόπος του λέγειν. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι που πάνε στον Παράδεισο βρίσκονται μαζί με τον Θεό».

Εγώ απάντησα: «Ναι, μα ο Θεός πού είναι;»

Και ο αιδεσιμότατος Πίτερς είπε πως θα έπρεπε να το κουβεντιάσουμε μιαν άλλη μέρα, που θα είχε περισσότερο χρόνο.

Αυτό που πραγματικά συμβαίνει όταν πεθαίνεις είναι ότι ο εγκέφαλος σου σταματάει να λειτουργεί και ότι το σώμα σου σαπίζει, όπως έγινε με το κουνέλι όταν πέθανε και το θάψαμε στο χώμα, στο βάθος του κήπου. Όλα τα μόρια του διασπάστηκαν σε άλλα μόρια, χώθηκαν μέσα στη γη, τα έφαγαν τα σκουλήκια και πήγαν μέσα στα φυτά. Κι αν πάμε και ψάξουμε στο ίδιο σημείο ύστερα από 10 χρόνια δε θα έχει απομείνει τίποτ' άλλο εκτός από το σκελετό του. Και σε 1.000 χρόνια, ακόμα κι ο σκελετός του θα έχει εξαφανιστεί. Όμως δεν υπάρχει πρόβλημα, γιατί τώρα πια κι αυτός είναι μέρος των λουλουδιών και της μηλιάς και της βατομουριάς.

Όταν πεθαίνουν οι άνθρωποι, τους βάζουν μερικές φορές σε κάσες, πράγμα που σημαίνει πως για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα δεν έρχονται σε επαφή με το χώμα, ώσπου να σαπίσει το ξύλο της κάσας.

Αλλά τη μητέρα μου την αποτέφρωσαν. Αυτό σημαίνει πως την έβαλαν σε μια κάσα, την έκαψαν, την άλεσαν κι έγινε στάχτη και καπνός. Δεν ξέρω τι γίνεται με τη στάχτη και δεν μπόρεσα να ρωτήσω στο κρεματόριο, γιατί δεν πήγα στην κηδεία. Όμως ο καπνός βγαίνει από την καμινάδα και ανεβαίνει ψηλά στην ατμόσφαιρα. Μερικές φορές κοιτάζω ψηλά στον ουρανό και νομίζω πως υπάρχουν εκεί πάνω μόρια της μητέρας, ή σε σύννεφα πάνω από την Αφρική ή την Ανταρκτική, ή πως πέφτουν στη γη σαν βροχή στα τροπικά δάση της Βραζιλίας, ή σαν χιόνι κάπου αλλού.

Children and Established Artists Draw Their Autism

Εγώ θα αποδείξω πως δεν είμαι ηλίθιος......

Όλα τα άλλα παιδιά στο σχολείο μου είναι ηλίθια, μόνο που εγώ υποτίθεται πως δεν πρέπει να τα λέω ηλίθια, παρόλο που αυτό ακριβώς είναι. Υποτίθεται πως δεν πρέπει να λέω πως έχουν μαθησιακές δυσκολίες ή πως έχουν ειδικές ανάγκες. Αυτό όμως είναι βλακεία, γιατί καθένας έχει μαθησιακές δυσκολίες. Γιατί το να μάθεις να μιλάς γαλλικά ή το να καταλάβεις τη θεωρία της σχετικότητας είναι δύσκολο. Εξάλλου καθένας έχει ειδικές ανάγκες, όπως ο πατέρας, που πρέπει να κουβαλάει ένα μικρό κουτάκι με τεχνητές γλυκαντικές ουσίες μαζί του για να βάζει στον καφέ του, για να μην παχαίνει, ή η κυρία Πίτερς που φοράει ένα μπεζ ακουστικό βαρηκοΐας, ή η Σόμπαν που φοράει τόσο χοντρά γυαλιά, που σε πιάνει πονοκέφαλος έτσι και τα δανειστείς. Και κανένα από τα άτομα αυτά δεν είναι Άτομο Με Ειδικές Ανάγκες, παρόλο που έχουν ειδικές ανάγκες.

Ωστόσο η Σόμπαν είπε πως πρέπει να χρησιμοποιούμε αυτές τις λέξεις, γιατί οι άνθρωποι συνηθίζουν να λένε ένα παιδί σαν τα παιδιά στο σχολείο σπαστικό και ανάπηρο και μογγολάκι, που είναι απαίσιες λέξεις. Όμως και αυτό είναι βλακεία, γιατί μερικές φορές τα παιδιά από το σχολείο στο τέρμα του δρόμου μάς βλέπουν που βγαίνουμε από το σχολικό και φωνάζουν: 

«Ειδικές Ανάγκες! Ειδικές Ανάγκες! Ειδικές Ανάγκες!» Εγώ όμως δεν τους δίνω καμιά σημασία, γιατί δεν ακούω τι λέει ο υπόλοιπος κόσμος. Κι εμένα μόνο με ξύλα και πέτρες μπορείς να με βάλεις κάτω κι έχω και τον ελβετικό στρατιωτικό σουγιά μου, έτσι και κάνουν πως με δέρνουν. Κι άμα τους σκοτώσω, θα είναι αυτοάμυνα και δε θα πάω φυλακή.

Εγώ θα αποδείξω πως δεν είμαι ηλίθιος. Τον άλλο μήνα θα δώσω εξετάσεις στα μαθηματικά για το απολυτήριο και θα πάρω άριστα. 

Περιγραφή.... μέσα από τα μάτια ενός παιδιού με "ειδικές .......ικανότητες"!!!!!!

Η Σόμπαν έλεγε πως, όταν γράφεις ένα βιβλίο, πρέπει να περιλαμβάνεις μερικές περιγραφές πραγμάτων. Εγώ έλεγα πως μπορούσα να βγάλω φωτογραφίες και να τις βάλω στο Βιβλίο. Εκείνη όμως έλεγε πως η ιδέα ενός Βιβλίου ήταν να περιγράφει πράγματα χρησιμοποιώντας λέξεις, έτσι ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να τις διαβάζουν και να φτιάχνουν μια εικόνα μέσα στο κεφάλι τους. Έλεγε πως το καλύτερο ήταν να περιγράφεις πράγματα που ήταν ενδιαφέροντα ή αλλιώτικα.

Έτσι, αποφάσισα να κάνω μια περιγραφή του κήπου. Όμως ο κήπος δεν ήταν ούτε πολύ ενδιαφέρων ούτε πολύ διαφορετικός. Ήταν απλώς ένας κήπος, με γρασίδι, με μιαν αποθήκη και μ' ένα σχοινί μπουγάδας. Αλλά ο ουρανός ήταν ενδιαφέρων και αλλιώτικος. Συνήθως οι ουρανοί φαίνονται βαρετοί γιατί είναι καταγάλανοι ή κατάγκριζοι ή σκεπασμένοι όλοι μ' ένα μοτίβο από σύννεφα και θαρρείς πως είναι χαμηλά και όχι εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω απ' το κεφάλι σου. Νομίζεις πως κάποιος τους ζωγράφισε πάνω σε μια μεγάλη οροφή. Όμως αυτός ο ουρανός είχε πολλά διαφορετικά σύννεφα πάνω του, σε διαφορετικά ύψη, και μπορούσες να δεις πόσο μεγάλος ήταν κι αυτό τον έκανε να φαντάζει θεόρατος.

Πιο πέρα μακριά στον ουρανό υπήρχαν ένα σωρό μικρά λευκά σύννεφα που έμοιαζαν με λέπια ψαριών ή με αμμόλοφους και είχαν ένα πολύ κανονικό μοτίβο.

Πιο κει, ακόμα πιο μακριά, προς τα δυτικά, υπήρχαν κάτι μεγάλα σύννεφα που ήταν χρωματισμένα ελαφρά πορτοκαλιά, γιατί κόντευε να σουρουπώσει και ο ήλιος έδυε.

Ύστερα, πάρα πολυ κοντά στο έδαφος, υπήρχε ένα τεράστιο σύννεφο που ήταν χρωματισμένο γκρίζο, γιατί ήταν σύννεφο που έφερνε βροχή. 

Αφού το κοίταξα ώρα πολλή, το είδα καθαρά να κινείται πολύ αργά κι ήταν σαν εξωγήινο διαστημόπλοιο εκατοντάδες χιλιόμετρα μακρύ, όπως στην ταινία Στενές επαφές τρίτου τύπου, με τη διαφορά πως δεν ήταν φτιαγμένο από στερεό υλικό. Ήταν φτιαγμένο από σταγονίδια συμπυκνωμένων υδρατμών, δηλαδή από το υλικό που φτιάχνονται τα σύννεφα.

Θα μπορούσε να είναι ένα εξωγήινο διαστημόπλοιο.

Ο κόσμος νομίζει πως τα εξωγήινα διαστημόπλοια είναι στερεά και φτιαγμένα από μέταλλο και πως έχουν φώτα ολόγυρα τους και ότι κινούνται αργά στον ουρανό, επειδή κι εμείς έτσι θα κατασκευάζαμε ένα διαστημόπλοιο, αν ήμασταν σε θέση να φτιάξουμε ένα τόσο μεγάλο. Όμως οι εξωγήινοι, αν υπάρχουν, πιθανότατα είναι πολύ διαφορετικοί από εμάς. Μπορεί να μοιάζουν με μεγάλα γαστρόποδα ή να είναι επίπεδοι σαν αντανακλάσεις. Ή μπορεί να είναι μεγαλύτεροι κι από τους πλανήτες. Ή μπορεί να μην έχουν καν σώματα. Μπορεί να είναι απλώς πληροφορίες, όπως μέσα σ' έναν υπολογιστή. Και τα διαστημόπλοια τους μπορεί να μοιάζουν με σύννεφα ή να είναι φτιαγμένα από ασύνδετα αντικείμενα, όπως σκόνη ή φύλλα.

Έπειτα αφουγκράστηκα τους ήχους στον κήπο και άκουσα καθαρά ένα πουλί να κελαηδάει, κι άκουσα θόρυβο από κίνηση, που ήταν σαν το κύμα που σκάει στην ακρογιαλιά, κι άκουσα καθαρά κάποιον να παίζει μουσική κάπου και παιδιά να φωνάζουν. Κι ανάμεσα στους θορύβους εκείνους, αν αφουγκραζόμουν πολύ προσεκτικά και στεκόμουν εντελώς ακίνητος, άκουγα καθαρά μέσα στ' αυτιά μου ένα αμυδρό κλαψούρισμα και τον αέρα να μπαινοβγαίνει από τη μύτη μου.

Στη συνέχεια μύρισα τον αέρα για να δω αν μπορούσα να διαπιστώσω τι μυρωδιά είχε ο αέρας του κήπου. Όμως δεν μπόρεσα να μυρίσω τίποτα. Δε μύριζε τίποτα. Κι ήταν κι αυτό εξίσου ενδιαφέρον.

Παρατηρώ τα πάντα. 

Παρατηρώ τα πάντα. Γι' αυτό δε μου αρέσουν τα καινούργια μέρη. Αν βρίσκομαι σ' ένα μέρος που γνωρίζω, όπως το σπίτι μου, το σχολείο ή το σχολικό, ένα μαγαζί ή ένα δρόμο, τα έχω δει σχεδόν όλα από τα πριν και το μόνο που έχω να κάνω είναι να κοιτάζω τα πράγματα που έχουν αλλάξει ή μετακινηθεί. Για παράδειγμα, κάποια εβδομάδα η αφίσα με τα Άπαντα του Σαίξπηρ είχε πέσει από τον τοίχο της τάξης στο σχολείο και ήταν εύκολο να το καταλάβεις, γιατί είχε τοποθετηθεί πάλι στη θέση της, γερμένη όμως ελαφρά προς τα δεξιά, και γιατί υπήρχαν τρεις μικροί κύκλοι από κόλλα στον τοίχο, στην αριστερή πλευρά της αφίσας.

Όμως οι περισσότεροι άνθρωποι είναι νωθροί. Ποτέ τους δεν παρατηρούν τα πάντα. Ρίχνουν απλώς μια ματιά, όπως λέμε, που είναι το ίδιο σαν να λέμε «χαζεύω κάτι» ή «στυλώνω» το βλέμμα σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, για παράδειγμα όταν μια μπάλα του μπιλιάρδου λοξοκοιτάζει μιαν άλλη μπάλα του μπιλιάρδου. Έτσι οι πληροφορίες μέσα στα κεφάλια τους είναι στ' αλήθεια απλές. Για παράδειγμα, αν είναι κανείς στην εξοχή, οι πληροφορίες μπορεί να είναι κάτι από τα εξής:

1. Στέκομαι σ' έναν αγρό με παχύ χορτάρι.
2. Υπάρχουν μερικές αγελάδες στους αγρούς.
3. Έχει λιακάδα με λίγα σύννεφα.
4. Υπάρχουν μερικά λουλούδια ανάμεσα στα χορτάρια.
5. Υπάρχει ένα χωριό πέρα στο βάθος.
6. Υπάρχει ένας φράχτης στην άκρη του αγρού με μια πόρτα σε μια μεριά.

Ύστερα σταματούν να προσέχουν οτιδήποτε, γιατί ενδεχομένως σκέφτονται κάτι άλλο, όπως «Α, τι ωραία που είναι εδώ!» ή «Ανησυχώ μήπως άφησα την κουζίνα αναμμένη» ή «Άραγε να γέννησε η Τζούλι;»

Αν όμως εγώ σταθώ σ' έναν αγρό στην εξοχή, παρατηρώ τα πάντα.

[Ο Κρίστοφερ αραδιάζει έναν κατάλογο 7 ακριβέστατων και λεπτομερέστατων παρατηρήσεων και αφήνει απ' έξω άλλα 31 πράγματα που η Σόμπαν τον συμβούλεψε να μην συμπεριλάβει!!!!]

Όταν βρίσκομαι σ' έναν καινούργιο τόπο, επειδή ακριβώς παρατηρώ τα πάντα, λειτουργώ όπως ένας υπολογιστής, που κάνει πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα και κάποια στιγμή ο κεντρικός επεξεργαστής μπλοκάρει και δεν υπάρχει αρκετός ελεύθερος χώρος για να σκεφτεί άλλα πράγματα. Κι όταν σ' αυτόν τον καινούργιο τόπο υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι, είναι ακόμα πιο δύσκολα τα πράγματα, γιατί οι άνθρωποι δεν είναι σαν τις αγελάδες, σαν τα λουλούδια και σαν το χορτάρι και μπορούν να σου μιλάνε και να κάνουν πράγματα που δεν τα περιμένεις, οπότε πρέπει να προσέχεις ό,τι υπάρχει σ' αυτόν τον τόπο και επίσης πρέπει να προσέχεις τα πράγματα που ενδεχομένως μπορεί να συμβούν. 

Μερικές φορές μάλιστα, όταν είμαι σ' έναν καινούργιο τόπο και υπάρχουν ένα σωρό άνθρωποι εκεί, είναι σαν να διαλύεται ο υπολογιστής. Τότε εγώ πρέπει να κλείσω τα μάτια μου, να βάλω τα χέρια μου πάνω στ' αυτιά μου και να βογκήξω, που είναι κάπως σαν να πατάω CTRL + ALT + DEL και να σβήνω τα προγράμματα, να κλείνω τον υπολογιστή και να κάνω επανεκκίνηση, έτσι ώστε να μπορέσω να θυμηθώ τι κάνω και ποιος είναι ο προορισμός μου.

Αυτός είναι και ο λόγος που είμαι καλός στο σκάκι, στα μαθηματικά και στη λογική, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι είναι σχεδόν τυφλοί και δεν παρατηρούν τα περισσότερα πράγματα. Και ενώ υπάρχει ένα σωρό διαθέσιμος χώρος μέσα στα κεφάλια τους, ο χώρος αυτός γεμίζει με πράγματα που δεν είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους και που είναι και βλακώδη, όπως, ας πούμε, «ανησυχώ μήπως άφησα την κουζίνα αναμμένη».

Περί της υπάρξεως του Θεού και της τύχης......

Οι άνθρωποι πιστεύουν στον Θεό γιατί ο κόσμος είναι πολύ περίπλοκος και γιατί νομίζουν ότι είναι πολύ απίθανο να υπάρχει τυχαία οτιδήποτε τόσο περίπλοκο όσο ένας ιπτάμενος σκίουρος ή το ανθρώπινο μάτι ή ένας εγκέφαλος. Ωστόσο θα όφειλαν να σκεφτούν λογικά. Κι αν σκέφτονταν λογικά, θα έβλεπαν ότι μπορούν να θέσουν αυτή την ερώτηση μόνο και μόνο γιατί έχει ήδη συμβεί και αυτοί ήδη υπάρχουν. Υπάρχουν εξάλλου δισεκατομμύρια πλανήτες όπου δεν υπάρχει ζωή, αλλά πάνω σ' εκείνους τους πλανήτες δεν υπάρχει κανείς με μυαλό για να το προσέξει.

Ζωή στη Γη υπάρχει εξαιτίας ενός τυχαίου περιστατικού, όμως πρόκειται για ένα πολύ ιδιαίτερο είδος τυχαίου περιστατικού. Και για να συμβεί αυτό το τυχαίο περιστατικό με αυτόν τον ιδιαίτερο τρόπο, πρέπει να υπάρχουν 3 προϋποθέσεις.

Οι εξής:

1. Τα πράγματα αναγκάζονται να φτιάχνουν αντίτυπα του εαυτού τους (αυτό λέγεται Αντιγραφή).

2. Αναγκάζονται να κάνουν μικρά λάθη στην πορεία της Αντιγραφής (αυτό λέγεται Μετάλλαξη).

3. Αυτά τα λάθη αναγκαστικά είναι ίδια στα αντίτυπα τους (αυτό λέγεται Κληρονομικότητα).

Αυτές οι προϋποθέσεις είναι πολύ σπάνιες, ωστόσο είναι υπαρκτές και είναι το αίτιο της ζωής. Και απλώς συμβαίνει, αλλά δεν καταλήγει αναγκαστικά σε ρινόκερους και σε ανθρώπινα πλάσματα και σε φάλαινες. Θα μπορούσε να καταλήξει σε οτιδήποτε.

Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι λένε: «Πώς μπορεί ένα μάτι να δημιουργηθεί τυχαία;» Το λένε επειδή ένα μάτι πρέπει να εξελιχθεί από κάτι άλλο που να μοιάζει πολύ με μάτι και ποτέ δε δημιουργείται απλώς εξαιτίας ενός γενετικού σφάλματος. «Εξάλλου ποια χρησιμότητα μπορεί να έχει μισό μάτι;» λένε.

Κι όμως, μισό μάτι είναι πολύ χρήσιμο, γιατί μισό μάτι σημαίνει ότι ένα ζώο μπορεί να δει το μισό από το ζώο που ετοιμάζεται να του χιμήξει και μπορεί να προλάβει να το σκάσει, οπότε το ζώο που επιτίθεται θα φάει εκείνο το ζώο που έχει μόνο ένα τρίτο του ματιού ή το 49% του ματιού, γιατί δεν πρόλαβε να το βάλει στα πόδια αρκετά γρήγορα. Και το ζώο που θα έχει κατασπαραχθεί δε θα κάνει παιδιά, γιατί θα είναι πεθαμένο.

Οι άνθρωποι που πιστεύουν στον Θεό νομίζουν πως τα ανθρώπινα πλάσματα τα έβαλε στη Γη ο Θεός, επειδή πιστεύουν ότι τα ανθρώπινα πλάσματα είναι το ανώτερο ζώο. Όμως τα ανθρώπινα πλάσματα είναι ένα ακόμη ζώο και θα εξελιχθούν σε κάποιο άλλο ζώο, κι αυτό το ζώο θα είναι πιο έξυπνο και θα βάλει τα ανθρώπινα πλάσματα σε ζωολογικό κήπο, όπως βάζουμε εμείς τους χιμπατζήδες και τους γορίλες. Μπορεί επίσης τα ανθρώπινα πλάσματα ν' αρπάξουν καμιά αρρώστια και να εξολοθρευτούν, ή να προξενήσουν τόσο πολλή ρύπανση, που να σκοτωθούν από μόνα τους. Έτσι, θα υπάρχουν μόνο έντομα στον κόσμο και θα είναι αυτά το ανώτερο ζώο.

Μπορώ να κάνω οτιδήποτε.

Πήγα σ' ένα βιβλιοπωλείο με τη μητέρα και αγόρασα ένα Βιβλίο με τίτλο Ανώτερα Μαθηματικά, και ο πατέρας είπε στην κυρία Γκασκόιν πως εγώ θα έδινα εξετάσεις στα ανώτερα μαθηματικά την επόμενη χρονιά κι εκείνη είπε «Εντάξει».

Και θα πετύχω και θα πάρω άριστα και σε δύο χρόνια θα δώσω ανώτερη φυσική και θα πάρω άριστα.

Κι ύστερα, όταν θα έχω κάνει αυτά τα πράγματα, θα πάω στο πανεπιστήμιο σε μιαν άλλη πόλη. Και δεν είναι ανάγκη να είναι στο Λονδίνο, γιατί το Λονδίνο δε μου αρέσει. Κι έπειτα υπάρχουν πανεπιστήμια σ' ένα σωρό μέρη και δεν είναι όλα σε μεγάλες πόλεις. Και θα μπορώ να ζω σ' ένα διαμέρισμα με κήπο και κανονική τουαλέτα. 

Ύστερα θα πάρω και αριστείο στο πανεπιστήμιο και θα γίνω επιστήμονας.

Και ξέρω πως αυτό μπορώ να το κάνω, γιατί και στο Λονδίνο πήγα μόνος μου και το μυστήριο του Ποιος σκότωσε τον Ουέλινγκτον; έλυσα και βρήκα και τη μητέρα μου και φάνηκα γενναίος κι έγραψα κι ένα βιβλίο. Κι όλα αυτά σημαίνουν πως μπορώ να κάνω οτιδήποτε.

Children and Established Artists Draw Their Autism



Στα σκοτεινά μονοπάτια του εγκεφάλου......

Οι επιστήμονες που χαρτογραφούν τον ανθρώπινο εγκέφαλο προσπαθούν, μεταξύ άλλων, να δώσουν απάντηση στο ερώτημα γιατί άνθρωποι με «προβλήματα συμπεριφοράς», όπως αυτά που αντιμετωπίζει ο Κρίστοφερ, έχουν λαμπρές επιδόσεις στα μαθηματικά.

Οι πρώτες απαντήσεις αφορούν θέματα όπως η αντίληψη, η φύση της πραγματικότητας, η κοινή λογική και η σχέση της με τη λογική των μαθηματικών.

Μια υπερ - λογική, κοντινή στη διαίσθηση "κυβερνά μεγάλες περιοχές της επιστήμης των Μαθηματικών" . "Η Ελευθερία είναι η πεμπτουσία της μαθηματικής επιστήμης" έλεγε ο Κάντορ, ο μέγας μαθηματικός που πέθανε τρελός. "Είμαστε μια θεϊκή φυλή. Έχουμε το θείο χάρισμα να δημιουργούμε"

Μήπως πέραν πέραν της ψυχολογίας του βάθους, που κατάφερε να εξερευνήσει το υποσεινήδητο, υπάρχει μια ψυχολογία του ύψους — ζώνες υπερσυνειδητού που πρέπει να εξερευνηθούν; 

Τα εννέα δέκατα του εγκεφάλου μας παραμένουν σιωπηλά!! Υπό κανονικές συνθήκες, χρησιμοποιούμε μόνο το ένα δέκατο των εγκεφαλικών λειτουργιών μας. Μήπως υπάρχει μια κατάσταση που θα επέτρεπε στο σύνολο του εγκεφάλου μας να λειτουργήσει οργανωμένα;

Η μυστικιστική (ή εκστατική) εμπειρία αποτελεί μια φυσική μορφή γνώσης που παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με τα δύο άκρα της πνευματικής δραστηριότητας: το απολύτως θετικό και το ακραία νοσηρό — την πράξη της δημιουργίας, τόσο στις τέχνες όσο και στις επιστήμες, και τη σχιζοφρένεια ή τον αυτισμό ως έκφραση της αποδιοργάνωσης, της απορρύθμισης της προσωπικότητας. Για τους ψυχολόγους είναι ένα βαθύτερο επίπεδο «γνώσης», όπου το «ασυνείδητο» περνάει στη σφαίρα του συνειδητού. Η μυστικιστική-εκστατική εμπειρία έχει το εξής κοινό με την πράξη της δημιουργίας: και οι δύο αποτελούν ένα επίπεδο συνειδητότητας εντελώς διαφορετικό από την «ομαλή» διαδικασία της γνώσης.

Η μυστικιστική εμπειρία δεν είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από την υγιή συνειδητότητα. Απλώς βρίσκεται στο ένα άκρο του φάσματος της θεώρησης της πραγματικότητας.

Όλοι οι ερευνητές υποστηρίζουν πως πυρήνας του μυστικισμού είναι η πίστη ότι η αγάπη αποτελεί την καρδιά του σύμπαντος. Δεν μπορούν να διατυπώσουν με σαφήνεια τη διαφορά μεταξύ μιας σχιζοφρενικής κρίσης και μιας μυστικιστικής εμπειρίας. Διευκρινίζουν όμως ότι, αντίθετα από το μυστικιστή, ο σχιζοφρενής ή ο αυτιστικός δεν μπορούν να ελέγξουν «την έξοδο ή την επιστροφή τους» στην ομαλή συνειδητότητα.

Μαρία και Ελένη Θ. Παξινού (Επίμετρο στην ελληνική έκδοση), εκδόσεις Ψυχογιός

Children and Established Artists Draw Their Autism


Η αποκατάσταση μιας αλήθειας για τα άτομα με Asperger

Φωτεινή Τσαλίκογλου, συγγραφέας και καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. 

To σύνδρομο asperger αναφέρεται σε άτομα με υψηλής λειτουργικότητας αυτισμό. Ατομα που μέσα από ιδιαίτερες δεξιότητες αλλά και δυσκολίες επικοινωνίας και προσαρμογής παλεύουν μαζί με τις οικογένειες τους να αντισταθούν στα δεινά της πάθησης τους. Ο στιγματισμός είναι ο βέβαιος τρόπος υπονόμευσης κάθε τέτοιας προσπάθειας. 

 Πυρήνας της παθολογίας των ατόμων με  asperger δεν είναι η αδιαφορία τους αλλά το γεγονός πως παρόλο που επιθυμούν την συναναστροφή δεν  ξέρουν πώς να την πετύχουν…

«Κάνουν λάθος όσοι πιστεύουν ότι δεν έχουμε συναισθήματα» λέει χαρακτηριστικά η Μεσσίνα Πέρλα στην εξαιρετικά κατατοπιστική συνέντευξη που έδωσε στον Σταυρο Θεοδωράκη (βλέπε τα Νεα 22-11-08). «Φανταστείτε τον αυτισμό σαν μία ομπρέλα. Από κάτω έχει δυσκολίες αλλά και ικανότητες» προσθέτει.

«Είναι οι αυθεντικοί στοχαστές και μια καθοδηγητική δύναμη του πολιτισμού μας» υποστηρίζει η Diane Kennedy, συγγραφέας και υποστηρικτής του συνδρόμου Asperger. Η Δρ. Temple Grandin, ακαδημαϊκός και πετυχημένη μηχανικός, ατομο με αυτισμό που η ζωή της έγινε κινηματογραφική ταινία («Ζωή σαν τριαντάφυλλο) πιστεύει ότι η δυσλειτουργία της αποτελεί πλεονέκτημα.

Στο εξαιρετικό βιβλίο «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» του Μαρκ Χάντον, σκιαγραφείται η αξιοθαύμαστη ιστορία του αυτιστικού Κρίστοφερ. Μια πληθώρα αντίστοιχων μελετών και μαρτυριών μας κάνουν να σκεφτούμε ξανά και ξανά πόσο ο χαρακτηρισμός είναι το κελί της ταυτότητας.

Ο Hans Asperger, ο Γερμανός γιατρός που ανακάλυψε το σύνδρομο υποστήριζε ότι για την επιτυχία στην επιστήμη ή την τέχνη, μια μικρή ποσότητα αυτισμού είναι απαραίτητη. Πίστευε ότι η απομάκρυνση από τον καθημερινό κόσμο και από τα απλά πρακτικά ζητήματα είναι ο τρόπος για να επανεξετάσεις ένα θέμα με πρωτοτυπία σαν να δημιουργείς από την αρχή παρθένους τρόπους με όλες τις επιδεξιότητες να διοχετεύονται σε μια ειδικότητα.

Ο Jacob Barnett που στα δύο του χρόνια διαγνώστηκε με σύνδρομο Asperger, σήμερα, σε ηλικία 14 ετών, διαθέτει δείκτη ευφυΐας υψηλότερο του Αϊνστάιν και είναι ένας από τους πλέον άξιους ερευνητές στον τομέα της κβαντικής φυσικής. Ιδιαίτερα κατατοπιστικό είναι επίσης το βιβλίο των Michael Fitzgerald και Brendan O'Brien «Genius Genes: How Asperger Talents Changed the World». Είναι μια τεκμηριωμένη μελέτη για τις εκπληκτικές δυνατότητες του αυτισμού. Συγγραφείς όπως ο Norm Ledgin ισχυρίζονται ότι προσωπικότητες που σημαδεψαν την ιστορία όπως π.χ μεταξύ άλλων ο Τζέφερσον, η Μαρία Κιουρί, ο Μότζαρτ, ο Αϊνστάιν, έπασχαν από σύνδρομο Asperger. Yπάρχουν και αυτοί που πιστεύουν ότι ο Σαιξπηρ, ο Γαλιλαίος, ο Δαρβίνος και ο Αριστοτέλης έπασχαν επίσης από το ίδιο σύνδρομο.

Είναι βέβαια λάθος να ταυτίζουμε την ιδιοφυία με κάθε πάσχοντα από Asperger. Οι εξαιρετικά υψηλές δεξιότητες μπορεί να αφορούν ένα στα πέντε μόνο άτομα, όμως οι θετικές όψεις του συνδρόμου είναι αναγνωρίσιμες στους περισσότερους. Eτσι τα άτομα αυτά έχουν πολύ πλούσιο λεξιλόγιο, κατανοούν πολλαπλά επίπεδα σημασίας λέξεων, είναι συνήθως απαλλαγμένοι από σεξιστικά ή ρατσιστικά αισθήματα, διακατέχονται από αγάπη και όχι από μίσος για τον αλλον, δεν επηρεάζονται εύκολα από τον άλλον και δεν θέλουν να τον χειραγωγήσουν. Εχουν μια προσήλωση στην αλήθεια, μια αδυναμία σχεδόν εγγενή να λένε ψέματα και να έχουν μυστικά από τους άλλους. Εχουν θεωρηθεί ιδανικοί και άξιοι εμπιστοσύνης φίλοι.

 http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.post&id=31211

Photo: Ambitious about Autism/Flickr

«Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα Μεσάνυχτα;» δια χειρός Τάκη Τζαμαργιά

Πρόκειται για τη θεατροποιημένη εκδοχή του best seller του Mark Haddon «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα». Η θεατρική του απόδοση δια χειρός Simon Stephens  το 2012 απέσπασε επτά από τα οκτώ συνολικά θεατρικά βραβεία Lawrence Olivier για την ίδια χρονιά.

Το έργο ανεβαίνει κι εδώ, από αρχές Δεκεμβρίου 2013, στο θέατρο «Αγγέλων Βήμα» σε μετάφραση Μαργαρίτας Δαλαμάγκα- Καλογήρου και σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά, με τον Μάνο Καρατζογιάννη στον ρόλο του Κρίστοφερ και την Άννα Μαρία Παπαχαραλάμπους σε εκείνον της Σιόμπαν. Ο Χρήστος Ευθυμίου αναλαμβάνει τον ρόλο του πατέρα, η Πηνελόπη Μαρκοπούλου της μητέρας,  η Θεοδώρα Μαστρομήνα εμφανίζεται ως κυρία Αλεξάντερ και ο Γιάννης Γιαννούλης ως Ρότζερ.

Ο Κρίστοφερ: Ένα νεαρό αγόρι - μαθηματική ευφυία. Πάσχει από μια μορφή αυτισμού. Ζει με τον πατέρα του σε απόλυτη απομόνωση συντροφιά με τον υπολογιστή του, τα μαθηματικά και την αστρονομία. Βγαίνει μονάχα για να πάει με το σχολικό λεωφορείο στο ειδικό σχολείο όπου φοιτά μαζί με παιδιά βαριάς νοητικής υστέρησης. 

Ο Εντ: Πατέρας του Κρίστοφερ. Άνθρωπος με περιορισμένες γνώσεις που εξ ανάγκης υποκαθιστά και την απούσα μητέρα. 

Η Τζούντυ: Μητέρα του Κρίστοφερ. Το μεγάλο αίνιγμα. Η τυχαία λύση.

Η Σιόμπαν: Δασκάλα του Κρίστοφερ και alter ego του. Αυτή που είναι το στόμα και η έκφραση της βούλησής του. Μέχρι πού.

 Η Περιπέτεια: 

Κάποιο βράδυ, ο Κρίστοφερ βρίσκει το σκύλο μιας γειτόνισσάς του νεκρό με μια τσουγκράνα καρφωμένη στα πλευρά του. Τότε, με απόλυτη όσο και απροσδόκητη υπευθυνότητα, σοβαρότητα, αποφασιστικότητα και μεθοδικότητα και παρά την αντίθετη εντολή του πατέρα του, ο Κρίστοφερ ξεκινά μια έρευνα για να ανακαλύψει «Ποιος Σκότωσε το Σκύλο τα Μεσάνυχτα». Στην ουσία, αυτό που αναζητά και που, εν τέλει, βρίσκει είναι η κρυμμένη αλήθεια όλων.

http://www.aggelonvima.gr/aggelonvima-theatro-skylos.html