Το βασίλειο των Mitanni
Το βασίλειο των Mitanni ή Mittani (περίπου 1550–1260 π.Χ.), γνωστό στους λαούς της περιοχής και στους Ασσύριους, ως Χανιγκαλμπάτ και στους Αιγύπτιους ως Ναχαρίν (Naharin), κάποτε εκτεινόταν από το σημερινό βόρειο Ιράκ, προς τα νότια διαμέσου της Συρίας και μέσα στην Τουρκία και θεωρείτο ένα μεγάλο κράτος της εποχής του, παρόλο που σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό λησμονημένο.
Λίγες καταγραφές του λαού αυτού υπάρχουν σήμερα, αλλά η αλληλογραφία μεταξύ των βασιλέων των Μιτάννι με εκείνους της Ασσυρίας και της Αιγύπτου, όπως επίσης και το παλαιότερο στον κόσμο εγχειρίδιο εκπαίδευσης αλόγων, παρέχουν μαρτυρίες για ένα πλούσιο κράτος, που ήκμασε μεταξύ του 1550–1260 ή 1500–1240 π.Χ. Κατά το έτος 1350 π.Χ., το κράτος των Μιτάννι ήταν αρκετά ισχυρό, ώστε να συμπεριλαμβάνεται στον Όμιλο Των Μεγάλων Δυνάμεων μαζί με την Αίγυπτο, το βασίλειο των Χετταίων, τη Βαβυλωνία και την Ασσυρία.
Η αυτοκρατορία των Μιτάννι (1400 π.Χ.)
_________
Κατά τον 14ο αιώνα π.Χ., οι επιδρομές των Ασσυρίων αποδυνάμωσαν το βασίλειο των Μιτάννι. Διαμάχες γύρω από τη διαδοχή ανάμεσα στη βασιλική δυναστεία των Μιτάννι προστέθηκαν στις δυσκολίες του βασιλείου, και αυτή η έλλειψη ενότητας έκανε το κράτος των Μιτάννι εύκολη λεία για τους Χιττίτες υπό τον βασιλιά Σουπιλουλιούμα Α’ (περ. 1244-1208 π.Χ.), ο οποίος απέλασε μεγάλο μέρος του πληθυσμού και το αντικατέστησε με Χιττίτες. Το 1245 π.Χ., το πολύ περιορισμένο Βασίλειο των Μιτάννι, έγινε μέρος της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας.
Created by https://notebooklm.google.com/
_________
Ο Λαός των Μιτάννι και οι ονομασίες του
Το βασίλειο των Μιτάννι ασκούσε εξουσία πάνω στην βόρεια περιοχή ανάμεσα στον Τίγρη και στον Ευφράτη μεταξύ περ. του 1475 π.Χ. και του 1275 π.Χ. Ήταν το πιο ένδοξο από τα Χουρριτικά έθνη που δημιουργήθηκαν στην Εγγύς Ανατολή, αν και η άρχουσα τάξη του συγκεκριμένου έθνους αποτελούταν απο Ινδο-Ευρωπαϊους που είχαν υποτάξει Χουρριτικούς πληθυσμούς. Πιστεύεται ότι η κυβερνώσα τάξη ήταν οι πολεμιστές, γνωστοί ως Μαρυάννου, οι οποίοι έδωσαν στο βασίλειο το όνομα Μιτάννι, όταν μεταφράστηκε από τους Αιγύπτιους ως “Ναχάριν” και “Μετάνι”. Οι Ασσύριοι γνώριζαν τη χώρα ως Χανιγκαλμπάτ ( επίσης αναφερόμενη ως Κχανιγκαλμπάτ, Χάνι-Ραμπάτ), και οι Χιττίτες αναφέρονταν στο λαό ως οι Χουρρίτες και την περιοχή τους ως η γη των Χούρι (ή Χούρρι). Χρησιμοποιούσαν τη γλώσσα των ντόπιων πληθυσμών, η οποία εκείνη την εποχή ήταν μια Ινδο-Ιρανική γλώσσα, η Χουρριτική. Κείμενα Χουρριτικής γραφής έχουν βρεθεί σε ανασκαφές στη Χαττούσα και την Ουγκαρίτ. Το σημαντικότερο κείμενο και το μοναδικό μακροσκελές ήταν μια επιστολή του βασιλιά των Μιτάννι, Τουσράτα, στον Αιγύπτιο Φαραώ, Αμένωφη Γ', που βρέθηκε στη Χαττούσα (1983).
Η πρωτεύουσα των Μιτάννι, από περίπου το 1500 π.Χ. έως τον 13ο αιώνα π.Χ. ήταν η Ουασουκάνι, - W)Aššukanni - τοποθετημένη στις πηγές του ποταμού Khabur (Χαμπούρ), παραποτάμου του Ευφράτη. Το όνομα είναι παρόμοιο με την κουρδική λέξη “μπασκάνι” με το “μπας” να σημαίνει “καλό” και το “κάνι” να σημαίνει πηγάδι ή πηγή, και έτσι μεταφράζεται ως “πηγή του καλού” αλλά και επίσης “πηγή πλούτου”. Στις αρχές του 20ού αιώνα, η τοποθεσία του Tell Fekheriye στη βόρεια Συρία, προτάθηκε ως η τοποθεσία της Ουασουκάνι, της πρωτεύουσας των Μιτάννι, αλλά ο ισχυρισμός δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Μία από τις πρωτεύουσες της Αυτοκρατορίας των Μιτάννι ήταν και η Taite (Ta'idu στις ασσυριακές πηγές). Η ακριβής τοποθεσία της είναι ακόμη άγνωστη, αν και εικάζεται ότι βρίσκεται στην περιοχή Khabur. Κατά την πτώση της Αυτοκρατορίας των Μιτάννι, ο κατακτητής Ασσύριος ηγεμόνας Άνταντ-Νιράρι (1307–1275 π.Χ. ή 1295–1263 π.Χ.) έσφαξε τους κατοίκους και έσπειρε το έδαφος με αλάτι. Αργότερα αναφέρει ότι αποκατέστησε την πρωτεύουσα Ta'idu.
Μιας και υπάρχουν λίγες γραπτές μαρτυρίες από τους ανθρώπους αυτούς, οποιαδήποτε συζήτηση πάνω στο Βασίλειο των Μιτάννι περιλαμβάνει εν τέλει μεγάλο βαθμό εικασίας. Το τι έπρατταν οι βασιλείς των ανθρώπων αυτών και με ποια άλλα κράτη αλληλοεπιδρούσαν είναι γνωστά, αλλά τίποτα δεν είναι γνωστό για την καθημερινή ζωή των πολιτών και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους. Είναι φανερό, πάντως, ότι ήταν μια υπολογίσιμη δύναμη στη Μέση Ανατολή στις αρχές του 1500 π.Χ.
Κυλινδρικός σφραγιδόλιθος των Μιτάννι, 15ος αιώνας π.Χ.
The Metropolitan Museum of Art
_________
Ολόκληρη η περιοχή επέτρεπε τη γεωργία δίχως τεχνητή άρδευση. Κοπάδια βοοειδών, προβάτων, αλόγων και γιδιών εκτρέφονταν και οι Μιτάννι ήταν φημισμένοι ιππείς και αρματηλάτες. Είναι καταγραμμένο ότι ήταν οι νεωτεριστές που ηγήθηκαν της ανάπτυξης του ελαφρού πολεμικού άρματος με ρόδες και χρησιμοποιούσαν ακτίνες παρά συμπαγείς ξύλινες ρόδες, όπως αυτές που χρησιμοποιούσαν οι Σουμέριοι, έτσι ώστε τα άρματα ήταν γρηγορότερα και ευκολότερα σε ελιγμούς.
Οι Μιτάννι ανέπτυξαν και διέδωσαν επίσης την φολιδωτή πανοπλία, για την προστασία του πληρώματος των αρμάτων. Ήταν φτιαγμένη από εκατοντάδες μικρές χάλκινες φολίδες (λέπια), συχνά 500 μεγάλες για το σώμα, 500 μικρότερες για τα μανίκια και 200 για το κράνος, ραμμένες πάνω σε δερμάτινη ή υφασμάτινη βάση. Στην Nuzi - μια πόλη των Χουρριτών, νοτιοδυτικά του σύγχρονου Κιρκούκ - βρέθηκαν κείμενα σε σφηνοειδή γραφή, που χρονολογούνται στον 15ο-14ο αι. π.Χ..Σ' αυτά τα αρχεία περιγράφεται ένας πολύ ολοκληρωμένος τύπος φολιδωτής πανοπλίας, γνωστός ως "armor of Hanigalbat" (η συνήθης ασσυριακή ονομασία για τους Μιτάννι), η οποία κάλυπτε τον πολεμιστή από το κεφάλι ως τα νύχια. Η τεχνολογία αυτή, μαζί με την τακτική του άρματος, εξαπλώθηκε από τους Μιτάννι στις γειτονικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου, των Χετταίων και των Ασσυρίων, όπως επιβεβαιώνεται από αρχαιολογικά ευρήματα και απεικονίσεις.
Ανασκαφές στα χιττιτικά αρχεία της Χαττούσα, κοντά στο σημερινό Μπογάζκαλε (Τουρκία) αποκάλυψαν το αρχαιότερο σωζόμενο εγχειρίδιο εκπαίδευσης αλόγων στον κόσμο. Το έργο είχε γραφτεί το 1345 π.Χ. σε τέσσερις πινακίδες και περιέχει 1080 γραμμές από έναν Μιτάννι εκπαιδευτή αλόγων ονόματι Κικκούλι, ξεκινώντας με τα λόγια, “Έτσι λέει o Κικκούλι, κύριος εκπαιδευτής αλόγων από τη γη των Μιτάννι” και περιγράφει διεξοδικά τις πρέπουσες μεθόδους εκπαίδευσης αλόγων.
Το αρχαιότερο σωζόμενο εγχειρίδιο εκπαίδευσης αλόγων στον κόσμο
Πρώτο μισό του 14ου αιώνα π.Χ., από τη Χαττούσα, στη σημερινή Τουρκία .
(Museum of Archaeology, Istanbul, Turkey)
__________
Για σχεδόν έναν αιώνα, οι Μιτάννι και η Αίγυπτος βρίσκονταν σε διαρκή πόλεμο για τον έλεγχο της Συρίας. Η παλαιότερη μαρτυρία του τοπωνυμίου Μιττάνι προέρχεται από αιγυπτιακή πηγή, μια επιγραφή από τη Θήβα στον τάφο ενός κρατικού αξιωματούχου, επίσημου αστρονόμου και ωρολογοποιού, που ονομαζόταν Amen-hemet. Ο ίδιος προφανώς διέταξε να γραφτεί στον τάφο του ότι επέστρεψε από την «ξένη χώρα που ονομάζεται Mtn (Mi-ti-ni).
Η επιγραφή αναφέρεται στη συριακή στρατιωτική εκστρατεία στην οποία συμμετείχε αυτός ο αξιωματούχος, η οποία προχώρησε μέχρι τη χώρα Μιττάνι... υποθέτουμε ότι αυτή η εκστρατεία ήταν αυτή με επικεφαλής τον Τούθμωσι Α' (1506–1493 π.Χ.), κατά τη διάρκεια της βασιλείας του οποίου τα ονόματα Μιτάννι και Ναχαρίν είναι μεταξύ των αναμνήσεων αρκετών αξιωματούχων του Φαραώ. Ένας από αυτούς, ο Ahmose si-Abina έγραψε: «...Η Αυτού Μεγαλειότητα έφτασε στη Ναχαρίν...» Ένας άλλος, ο Ahmose pa-Nekhbit, κατέγραψε: «...όταν τον αιχμαλώτισα στη γη της Ναχαρίν...» Υπάρχει, ωστόσο, και η άποψη ότι η αποστολή στη χώρα των Μιτάννι θα μπορούσε να έχει λάβει χώρα κατά τη βασιλεία του Φαραώ Ahmose I ( περίπου 1550 –1525 π.Χ.), ιδρυτή της Δέκατης Όγδοης Δυναστείας της Αιγύπτου, την εποχή κατά την οποία η αρχαία Αίγυπτος έφτασε στο απόγειο της δύναμής της.
Με την άνοδο των Χετταίων, το βασίλειο των Μιτάννι και η Αίγυπτος σύναψαν συμμαχία για να προστατεύσουν τα αμοιβαία συμφέροντά τους από την απειλή της κυριαρχίας των Χετταίων. Μετά από μερικές επιτυχημένες συγκρούσεις με τους Αιγύπτιους για τον έλεγχο της Συρίας, το βασίλειο των Μιτάννι επεδίωξε ειρήνη μαζί τους και σχηματίστηκε μια συμμαχία. Οι δύο λαοί διαπραγματεύτηκαν μόνιμα σύνορα και οι Φαραώ άρχισαν να αποκαλούν τους βασιλείς των Μιτάννι «αγαπημένους αδελφούς».
Η Κοινή Άμυνα κατά των Χιττιτών, η «αδελφότητα», όπως αποκαλούνταν δεν ήταν μόνο τυπική· ήταν μια αμυντική συμμαχία. Οι δύο αυτοκρατορίες δημιούργησαν ένα κοινό μέτωπο ενάντια στην απειλή των Χιττιτών. Ωστόσο, αυτή κατέρρευσε όταν η Αίγυπτος, υπό το φόβο της αυξανόμενης δύναμης των Χιττιτών, απέσυρε τη στήριξή της από τον Tušratta, αφήνοντας τους Μιτάννι εκτεθειμένους.
Μιτάννι και Αίγυπτος: Μια Συμμαχία Χτισμένη με Γάμους και Χρυσό
Created by https://notebooklm.google.com/
_________
Οι Μιτάννι στις «Επιστολές της Αμάρνα»
Οι πινακίδες καλύπτουν τις βασιλείες των ηγεμόνων Αμενχοτέπ Γ’, Ακενατόν και πιθανόν του Σμενκαρέ ή του Τουταγχαμών, της 18ης δυναστείας της Αιγύπτου, παρότι, το σύστημα συνέχισε να χρησιμοποιείται για περίπου εκατό χρόνια μετά το τέλος της περιόδου της Αμάρνα. Οι περισσότερες από τις επιστολές έχουν παραλήπτες τους Αιγύπτιους και μόνο λίγες έχουν γραφτεί από Φαραώ. Δεν γνωρίζουμε γιατί αυτές οι επιστολές βρέθηκαν μαζί, αλλά ίσως να μην στάλθηκαν ποτέ ή να ήταν διατηρημένα αντίγραφα. Στις διεθνείς επιστολές, περιλαμβάνονται κι αυτές που ανταλλάχτηκαν ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής: Αίγυπτος (μπήκε σ’ αυτή την ομάδα μόλις μετά τις εκστρατείες του Τούθμωσι Γ’), Βαβυλώνα, Χάττι, Μιτάνι και Ασσυρία. Καθώς ήταν ίσοι, είχαν μια «αδελφική» σχέση κι έπρεπε να χρησιμοποιούν ένα συγκεκριμένο πρότυπο για να απευθύνονται ο ένας στον άλλον. Πρώτα έπρεπε να προσδιορίσουν ποιος έγραφε και για ποιον γράφτηκε η επιστολή, μετά να αναφέρουν τις επιθυμίες τους στον άλλον, όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγμα:
Να ειπωθεί στον Naphurreya, τον βασιλιά της Αιγύπτου, τον αδερφό μου, τον γαμπρό μου, τον οποίο αγαπώ και που με αγαπά: Εντεύθεν, ο Tušratta, ο Μεγάλος Βασιλιάς, ο βασιλιάς των Μιτάννι, ο πεθερός σου, που σε αγαπάει, ο αδερφός σου. Για μένα όλα πάνε καλά. Για σένα όλα να πάνε καλά. Για την Tiye, τη μητέρα σου, για το νοικοκυριό σου, όλα να πάνε καλά. Για την Tadu-Heba, τη θυγατέρα μου, τη σύζυγό σου, για τις υπόλοιπες συζύγους σου, για τους γιους σου, για τους ευγενείς σου, για τα άρματά σου, για τα άλογά σου, για τα στρατεύματά σου, για τη χώρα σου και για ό,τι άλλο σου ανήκει, όλα να πάνε καλά, πολύ καλά. (EA27).
Σφηνοειδής πλάκα με χαραγμένη επιστολή από τον Tušratta, βασιλιά των Μιτάννι , προς τον Αμενχοτέπ Γ΄ της Αιγύπτου . Βρέθηκε στο Τελ ελ- Αμάρνα και χρονολογείται περίπου από το 1350 π.Χ., όταν η πόλη ήταν γνωστή ως Ακετατόν. Σε αυτήν την επιστολή, οι βασιλιάδες διαπραγματεύονταν έναν διπλωματικό γάμο μεταξύ του Αμενχοτέπ Γ΄ και μιας πριγκίπισσας των Μιτάννι. Ο Tušratta ζητά πολύ χρυσό ως νυφικό τίμημα.
(Βρετανικό Μουσείο, Λονδίνο)
_____________
Ήταν το σιδερένιο στιλέτο του Τουταγχαμών δώρο των Μιττάνι;
Σε δύο από τις 14 επιστολές της Αμάρνα, ο Tušratta αναφέρει ότι στέλνει στον φαραώ Αμενχοτέπ Γ’ (παππού του Τουταγχαμών) εγχειρίδια με λεπίδα από σίδηρο και στοιχεία από χρυσό και πολύτιμα υλικά. Παρόλο που καμία από αυτές τις περιγραφές δεν ταίριαζε με το εγχειρίδιο του Τουταγχαμών, φαίνεται ότι ο βασιλιάς των Μιτάννι διέθετε και δώριζε σιδερένια εγχειρίδια. Το στοιχείο αυτό έκανε τους ερευνητές από το ιαπωνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τσίμπα (CIT), να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το κατασκευασμένο από μετεωρίτες σιδήρου στιλέτο, που βρέθηκε στον τάφο του βασιλιά Τουταγχαμών (1361–1352 π.Χ.), έφτασε στην Αίγυπτο ως εισαγωγή από το βασίλειο των Μιτάννι.
Στο σχετικό άρθρο, που δημοσίευσαν στο περιοδικό Meteoritics & Planetary Science, οι ερευνητές, αφού επιβεβαίωσαν ότι το υλικό της λεπίδας του εγχειριδίου - εντυπωσιακό παράδειγμα αρχαίας μεταλλοτεχνίας καθώς και σπάνια ένδειξη για την πρώιμη χρήση του σιδήρου - «προέρχεται από το διάστημα», παρατήρησαν ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες στην χρυσή και διακοσμημένη με κοκκίδωση ημιπολύτιμους λίθους λαβή του εγχειριδίου. Η ανάλυση έφερε στο φως ίχνη ασβεστίου, ενώ τα διακοσμητικά στοιχεία είχαν συγκολληθεί με άνυδρη άσβεστο αντί για τον συνήθη κατα τους φαραωνικούς χρόνους γύψο. Στο άρθρο μάλιστα επισημαίνεται ότι το ασβέστιο δεν συναντάται μαζί με χρυσό ενώ η άνυδρη άσβεστος δεν χρησιμοποιούνταν στην Αίγυπτο πριν από την Πτολεμαϊκή περίοδο. Όλα αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι ίσως το εγχειρίδιο δεν είχε κατασκευαστεί στην Αίγυπτο.
Το «εξωγήινο» στιλέτο του Τουταγχαμών πιθανότατα
προερχόταν από το βασίλειο των Μιτάννι.
____________
«Την εποχή εκείνη στην Αίγυπτο, ο σίδηρος θεωρούνταν ένα στοιχείο που "έπεφτε από τον ουρανό" σε σπάνιες περιπτώσεις και ήταν περίπου 80 φορές πιο πολύτιμο από τον χρυσό. Ο Τουταγχαμών πιθανότατα κληρονόμησε το σιδερένιο εγχειρίδιο του παππού του, το οποίο και τοποθετήθηκε στον τάφο του όταν πέθανε σε νεαρή ηλικία.», προσθέτει ο επικεφαλής της ομάδας Takafumi Matsui, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος του CIT.
Ωστόσο, η θεωρία της ομάδας του CIT έχει ήδη αρχίσει να δέχεται κριτική. Στο προσωπικό της ιστολόγιο, η αρχαιολόγος Andrea Sinclair παρατηρεί ότι η χώρα των Μιτάννι δεν βρισκόταν στην Ανατολία, πηγές σιδήρου από μετεωρίτη έχουν τεκμηριωθεί στην όαση Χάργκα της Αιγύπτου και οι εκτεταμένες και πολλαπλές επαφές μεταξύ κρατών στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού επέτρεπαν ευρείς τεχνολογικές αλληλεπιδράσεις – έτσι ώστε να είναι αδύνατο να ορίσουμε απόλυτα τον τόπο προέλευσης του εγχειριδίου. Το αντικείμενο αποτελεί, επιπλέον, παραλλαγή καταγεγραμμένου αιγυπτιακού τύπου, ενώ ιδεολογικοί και θρησκευτικοί λόγοι καθιστούν εξαιρετικά απίθανο να συνοδέψει ένα ξένο βασιλικό δωρο την ταφή ενός Φαραώ. Είναι επομένως αδύνατο να συσχετίσουμε το σιδερένιο εγχειρίδιο του Τουταγχαμών με το Μιτάννι, τουλάχιστον προς το παρόν.
Η μούμια του Τουταγχαμών από τους Wiese και Brodbeck, 2004, σελ. 296.
Το χρυσό στιλέτο είναι ορατό σε μια ζώνη γύρω από τη μέση του
__________
Το Διπλωματικό Εργαλείο των Γάμων
Η καρδιά αυτής της συμμαχίας ήταν οι διπλωματικοί γάμοι, οι οποίοι δεν ήταν απλώς κοινωνικά γεγονότα, αλλά κρίσιμες πολιτικές πράξεις.
- Η Στρατηγική του Αρτατάμα Α': Ήταν ο πρώτος που προσπάθησε να συνάψει συνθήκες με την Αίγυπτο μέσω επιγαμιών.
- Τούθμωσι Δ' και η κόρη του Αρτατάμα: Χρειάστηκαν επτά προτάσεις γάμου από την πλευρά του Φαραώ, πριν ο βασιλιάς των Μιτάννι συμφωνήσει να στείλει την κόρη του στην Αίγυπτο.
- Αμενχοτέπ Γ' ( 1391–1353 π.Χ, ή 1388–1351 π. Χ. ) και η ενίσχυση των δεσμών: Ο γάμος του με την πριγκίπισσα Kilu-Hepa ή Kirgipa στα αιγυπτιακά (μερικές φορές γράφεται Gilukhipa), κόρη του Σουττάρνα Β' (1400-1380 π.Χ.) βοήθησε τους Μιτάννι να παγιώσουν την ισχύ τους και να ασφαλίσουν τα σύνορά τους.
O Αμενχοτέπ Γ' παντρεύτηκε δύο πριγκίπισσες των Μιτάννι, την Gilukhipa και την Tadukhipa
Πηγή: Egypt Museum
____________
Οι γάμοι αυτοί συνοδεύονταν από μυθικά πλούτη. Ο Αιγύπτιος Φαραώ έφτιαξε μια ειδική έκδοση αναμνηστικών σκαραβαίων με την ευκαιρία του γάμου του με την Gilukhipa κατά το 10ο έτος της βασιλείας του (περίπου 1378–1376 π.Χ.), την οποία είχε στείλει σε άλλους ηγεμόνες της Εγγύς Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων των ηγεμόνων της Ασσυρίας και της Βαβυλώνας και των Χετταίων - με τους οποίους η Αίγυπτος και οι Μιτάννι διατηρούσαν σημαντικές διπλωματικές σχέσεις. Σε μία από τις επιστολες της Αμάρνα καταγράφεται ότι η πριγκίπισσα συνοδευόταν από 317 κυρίες της τιμής, γυναίκες από το βασιλικό παλάτι του βασιλιά των Μιτάννι. Η Gilukhipa έγινε γνωστή ως η «Δευτερεύουσα Σύζυγος του Βασιλιά», εφόσον κύρια σύζυγος ήταν η βασίλισσα Tiye (Tye ή Taia ή Tiy ή Tiyi), σε αντίθεση με την οποία η Gilukhipa δεν φαίνεται να άσκησε καμία πολιτική επιρροή.
Δεν υπάρχουν στοιχεία για αυτήν μετά την είσοδό της στην Αίγυπτο και έχει διατυπωθεί η εικασία ότι μπορεί να πέθανε μέχρι το 36ο έτος της βασιλείας του Αμενχοτέπ Γ΄, όταν μια νέα πριγκίπισσα από τη χώρα των Μιτάννι, η νεαρή Tadukhipa, ανεψιά της Gilukhipa, παντρεύτηκε τον ώριμο πλέον Φαραώ. Η Tadukhipa καταγράφεται σε 7 από τις 13 Επιστολές της Αμάρνα της περιόδου 1350-1340 π.Χ. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο νέος βασιλιάς των Μιτάννι, Tušratta, έστειλε αρκετές επιστολές στον Αμενχοτέπ Γ΄ παραπονούμενος ότι δεν είχε νέα από την αδερφή του και απαιτώντας ένα χρυσό άγαλμα της Gilukhipa ως «αποζημίωση».
Αμενχοτέπ Γ' ( 1391–1353 π.Χ, ή 1388–1351 π. Χ.). Οι πηγές αναφέρουν ότι ο βασιλιάς Tušratta έστειλε στην Αίγυπτο μαζί με την κόρη του, Tadukhipa, μια τεράστια προίκα που περιελάμβανε:
Χρυσό και πολύτιμα κοσμήματα.
Ακριβά ενδύματα.
Το άγαλμα της θεότητας της ευφορίας Σάουσκα (Shaushka/Šawuška) Ο Αμενχοτέπ ήταν άρρωστος εκείνη την περίοδο και η Σάουσκα στάλθηκε για να καταπραΰνει οτιδήποτε τον εξασθενούσε αλλά επίσης, ως θεότητα του έρωτα, να ευλογήσει τον γάμο και να ενισχύσει την ένωση.
Ο Αμενχοτέπ Γ΄ αντίθετα δεν έστειλε ποτέ στον Tušratta τα χρυσά αγάλματα της προσφοράς του. Όταν πέθανε αιφνίδια ο Φαραώ, ο Tušratta είχε στείλει ήδη επιστολή διαμαρτυρίας για την έλλειψη εμπιστοσύνης.
Το άγαλμα της θεότητας της ευφορίας Σάουσκα στάλθηκε από τους Μιτάννι
στον άρρωστο φαραώ Αμενχοτέπ Γ'
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
Παλάτι των Μιτάννι αποκαλύφθηκε από την ξηρασία
Εξ αιτίας της κλιματική αλλαγής, που ωθεί τη Γη σε αυξημένες θερμοκρασίες, προκαλείται αποξήρανση ακόμη και ποταμών αιώνων. Το 2022 η ακραία ξηρασία και η ζέστη στο Ιράκ προκάλεσαν την ταχεία πτώση της στάθμης του ιστορικού ποταμού Τίγρη, αποκαλύπτοντας μια πόλη 3400 ετών της εποχής της αυτοκρατορίας των Μιτάννι, που πιστεύεται ότι καταστράφηκε από έναν ισχυρό σεισμό γύρω στο 1350-1300 π.Χ.
Created by https://notebooklm.google.com/
___________
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την αρχαιολόγο, Ivana Puljiz του Πανεπιστημίου του Τύμπιγκεν, ανακαλύφθηκαν δέκα κείμενα σφηνοειδούς γραφής σε ακκαδική γλώσσα. Ένα από αυτά αναφέρεται ρητά σε ιδιοκτησία του «παλατιού της πόλης Zaḫiku», γεγονός που οδηγεί τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα ότι το Kemune ταυτίζεται με την αρχαία πόλη Zaḫiku, γνωστή από τα αρχεία του Mari (18ος αι. π.Χ.) ως ένας οικισμός σε στρατηγικό σημείο του Τίγρη.
Το ερειπωμένο παλάτι βρέθηκε σε μια τοποθεσία γνωστή ως Κεμούνε (Kemune), στην ανατολική όχθη του ποταμού Τίγρη, στο Ιρακινό Κουρδιστάν και πήρε το όνομά του από αυτήν την τοποθεσία. Αποκαλύφθηκε επειδή η στάθμη του νερού του φράγματος της Μοσούλης έπεσε δραστικά λόγω της σοβαρής έλλειψης βροχοπτώσεων. Το φράγμα χτίστηκε τη δεκαετία του 1980 και το κτίριο εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2010, αλλά βυθίστηκε ξανά, λόγω της ανόδου της στάθμης του νερού. Το παλάτι αναδύθηκε πάλι το 2018-19. Το 2022, η ομάδα Γερμανών και Κούρδων αρχαιολόγων στάθηκε τυχερή λόγω των μεγάλων ποσοτήτων νερού που αντλούνταν από τη δεξαμενή της Μοσούλης, για να αποφευχθεί η ξήρανση των καλλιεργειών.
Αεροφωτογραφία του Παλατιού Κεμούνε από τα δυτικά.
Το επιβλητικό παλάτι θα βρισκόταν κάποτε μόλις 20 μέτρα από τον ποταμό Τίγρη.
_________
Αποδείχτηκε ότι το παλάτι ήταν μόνο η κορυφή του παγόβουνου - μια ολοκληρωμένη πόλη της Εποχής του Χαλκού, που είχε βυθιστεί πριν από δεκαετίες, χωρίς καμία αρχαιολογική συντήρηση, επανεμφανίστηκε. Με την ταχεία συγκρότηση μιας ομάδας και τη χρηματοδότηση, που εξασφαλίστηκε από το Ίδρυμα Fritz Thyssen, η πόλη χαρτογραφήθηκε σύντομα, με επιτυχία. Εκτός από το παλάτι που ανακαλύφθηκε και τεκμηριώθηκε το 2018-19, αποκαλύφθηκαν επίσης πολλά άλλα μεγάλα κτίρια - μια τεράστια οχύρωση με τείχος και πύργους παρατήρησης, ένα μνημειώδες, πολυώροφο κτίριο αποθήκευσης (πιθανώς για σιτηρά, ζωοτροφές και όπλα) και ένα βιομηχανικό συγκρότημα. «Το τεράστιο κτίριο των αποθηκών έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή πρέπει να αποθηκεύονταν σε αυτό τεράστιες ποσότητες αγαθών, πιθανώς μεταφερμένων απ'όλη την περιοχή», υποστήριξε ο Δρ. Puljiz.
Τα τείχη του κτιρίου αποθήκευσης των Mitanni διατηρούνται εν μέρει
και έχουν ύψος αρκετά μέτρα.
© Universities of Freiburg and Tübingen, KAO
_________
Τα τείχη ήταν καλοδιατηρημένα, συχνά σε ύψος έως και αρκετά μέτρα. Παρά το γεγονός ότι παρέμειναν κάτω από το νερό για πάνω από 4 δεκαετίες και ήταν κατασκευασμένα από πλίνθους που είχαν αποξηρανθεί στον ήλιο, η ομάδα εκτιμά ότι αυτή η διατήρηση οφείλεται στον σεισμό περίπου το 1300 π.Χ., ο οποίος προκάλεσε την κατάρρευση των άνω τμημάτων των τειχών, που λειτούργησε ως προστατευτικό στρώμα, θάβοντας και διατηρώντας τα κτίρια και τα αντικείμενα για χιλιάδες χρόνια κάτω από το νερό.
Εξίσου ενδιαφέρον είναι ότι ανακαλύφθηκαν πέντε κεραμικά αγγεία με πάνω από 100 σφηνοειδείς πινακίδες (μερικές από τις οποίες βρίσκονται ακόμα σε πήλινα περιβλήματα), που χρονολογούνται στη Μέση Ασσυριακή περίοδο (περίπου 1363 π.Χ. - 912 π.Χ.), λίγο μετά τον σεισμό. Αν και δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί, η ερευνητική ομάδα ελπίζει ότι μπορούν να συλλεχθούν ορισμένες σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το τέλος της περιόδου των Μιττάνι και την έναρξη της ασσυριακής κυριαρχίας. «Είναι σχεδόν θαύμα το γεγονός ότι σφηνοειδείς πινακίδες από άψητο πηλό επέζησαν τόσες δεκαετίες κάτω από το νερό», υποστήριξε ο Δρ. Πφάλτσνερ. Αυτές οι πινακίδες έχουν, από το 2022 μεταφερθεί στη Γερμανία, προκειμένου να μεταφραστούν και να μεταγραφούν από ειδικούς. Πέρα από αυτό, οι επιστήμονες μπορούν μόνο να ελπίζουν για το καλύτερο, καθώς ο χώρος είναι και πάλι βυθισμένος.
Αριστερά. Άποψη ενός από τα κεραμικά αγγεία με σφηνοειδείς πινακίδες, συμπεριλαμβανομένης μιας πινακίδας που βρίσκεται ακόμα στο αρχικό της πήλινο περίβλημα. Δεξιά. Ένας συντηρητής ανακτά προσεκτικά τις σφηνοειδείς πινακίδες από ένα ανοιγμένο κεραμικό αγγείο στο εργαστήριο της ανασκαφικής ομάδας στο Ντουχόκ. © Universities of Freiburg and Tübingen, KAO
_________
Ονοματολογία και Εθνολογική Σύνθεση: Ενώ τα κείμενα που εντοπίστηκαν στις πινακίδες σφηνοειδούς γραφής του Kemune ήταν γραμμένα σε ακκαδική γλώσσα (τη διπλωματική γλώσσα της εποχής), η συντριπτική πλειονότητα των προσωπικών ονομάτων είναι χουρριτικά. Αυτό αποδεικνύει την έντονη χουρριτική παρουσία και υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού που συμμετείχε στην οικονομική και διοικητική ζωή της πόλης ήταν χουρριτικής καταγωγής. Ονόματα όπως τα Atal-šenni, Enna-muša, Ḫašip-Tilla, Puḫi-šenni και Tura-Teššup είναι χαρακτηριστικά χουρριτικά ονόματα που απαντώνται και σε άλλα μεγάλα κέντρα των Μιτάνι, όπως η Nuzi. Η χρήση αυτών των ονομάτων στη Zaḫiku επιβεβαιώνει την πλήρη ένταξη της πόλης στον πολιτισμικό και θρησκευτικό κόσμο της αυτοκρατορίας.
Περιοχή ανασκαφής από τα δυτικά, με πλίνθους να αναδύονται
από τα νερά της λίμνης Μοσούλης
(Αρχείο Έργου Kemune / A. Ahmadpour).
__________
Διοικητική Γραφειοκρατία και Πολιτισμικό Πλαίσιο
Κεντρική Αποθήκευση: Στην πόλη Zaḫiku εντοπίστηκε ένα τεράστιο, πολυώροφο κτίριο αποθήκευσης, το οποίο πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για τη συγκέντρωση αγαθών, όπως σιτηρά και ζωοτροφές, από όλη την περιοχή. Αυτό υποδηλώνει ένα οργανωμένο σύστημα συλλογής και αναδιανομής πόρων από την κεντρική διοίκηση.
Διαχείριση Πόρων: Οι οικονομικές δραστηριότητες, όπως καταγράφονται στις ψημένες πινακίδες, περιλαμβάνουν:Διαχείριση Εργατικού Δυναμικού: Συστηματικές αναθέσεις καθηκόντων σε προσωπικό.
Οικοδομική Δραστηριότητα: Παραγωγή και παράδοση πλίνθων σε μεγάλες ποσότητες καθώς και χρήση πήλινων διακοσμητικών «ήλων» από απλή τερακότα για τη συντήρηση των δημόσιων κτιρίων.
Αγροτική Οικονομία και Εμπόριο: Διαχείριση φορτίων σιτηρών μέσω υποζυγίων (όνων) και διακίνηση χαλκού, η οποία μαρτυρείται και σε αλληλογραφία που υποδηλώνει εμπορικές επαφές με άλλες περιοχές.
Το χουρριτικό όνομα Ḫašip-Tilla εμφανίζεται σε νομικό έγγραφο,
που αφορά την παράδοση δύο παιδιών υπό την προστασία ενός άνδρα.
Created by https://notebooklm.google.com/
_____________
Κοινωνικές και Νομικές Δομές
Τα αρχεία της Zaḫiku αποκαλύπτουν μια κοινωνία με θεσμοθετημένες νομικές διαδικασίες. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πινακίδα που καταγράφει την παράδοση δύο παιδιών (ενός κοριτσιού και ενός πιθανού αγοριού) υπό την προστασία/ευθύνη ενός άνδρα. Η πράξη αυτή, που πραγματοποιήθηκε ενώπιον επίσημων μαρτύρων, αναδεικνύει τη λειτουργία προστατευτικών κοινωνικών δομών και τη νομική τυποποίηση που χαρακτήριζε το κράτος των Μιτάνι ακόμη και στις επαρχιακές του θέσεις.
Αρχιτεκτονική και ΔιακόσμησηΤο παλάτι στο Kemune ήταν κατασκευασμένο από ωμόπλινθους και είχε τοίχους πάχους άνω των δύο μέτρων, φτάνοντας σε ύψος τα 22 μέτρα. Στο εσωτερικό του υπήρχαν ευρύχωρα δωμάτια με τοιχογραφίες σε κόκκινο και μπλε χρώμα, ένα εύρημα από εκείνα που σπάνια διασώζονται και μαρτυρούν υψηλό επίπεδο εκλέπτυνσης. Η αρχαιολόγος, Ivana Puljiz του Πανεπιστημίου του Τύμπιγκεν, χαρακτήρισε την ανακάλυψη τοιχογραφιών στο Kemune ως μια «αρχαιολογική έκπληξη». Οι πολύχρωμες τοιχογραφίες ήταν το κύριο χαρακτηριστικό των παλατιών στην Αρχαία Εγγύς Ανατολή, κατά τη δεύτερη χιλιετία π.Χ., αλλά ποτέ δεν βρέθηκαν τόσο καλά διατηρημένες.
Τμήματα τοιχογραφιών προσαρτημένα σε σπασμένα τούβλα,
που δείχνουν κόκκινα τρίγωνα σε μπλε φόντο
(Kemune Project Archive / E. Eriss)
__________
Σφραγίσματα και Κεραμική
Θραύσματα κεραμικής Nuzi (Kemune Project Archive / E. Eriss)
___________
Αμυντική Υποδομή: Η στρατηγική σημασία των πόλεών τους ενισχυόταν από προηγμένα οχυρωματικά έργα:
- Οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως μια μαζική οχύρωση με τείχη και πύργους ελέγχου, καθώς και ένα βιομηχανικό σύμπλεγμα.
- Η ισχύς του παλατιού τεκμηριώνεται από την παρουσία της μνημειώδους άνδηρο-τείχισης, η οποία είχε πλάτος τουλάχιστον 12 μέτρων και χρησίμευε ως η πρόσοψη του παλατιού προς τον Τίγρη.
- Η Zaḫiku έπαψε να λειτουργεί ως μιταννικό κέντρο λόγω ενός αιφνίδιου καταστροφικού γεγονότος, που προκύπτει από το γεγονός ότι πάνω στα δάπεδα βρέθηκαν μόνο καταρρεύσεις τοίχων, χωρίς ίχνη πυρκαγιάς ή στρώματα τέφρας. Αυτή η έλλειψη καύσης υποδηλώνει ότι η πόλη δεν καταλήφθηκε στρατιωτικά, αλλά εγκαταλείφθηκε μετά από έναν ισχυρό σεισμό που οδήγησε στην κατάρρευση του μνημειώδους παλατιού της.
Η Zaḫiku (Kemune) αναδεικνύεται σε έναν στρατηγικό πυλώνα της αυτοκρατορίας των Μιτάννι στον Μέσο Τίγρη. Δεν υπήρξε ένα απομονωμένο φυλάκιο, αλλά ένας ενεργός κόμβος σε ένα δίκτυο υψηλού πολιτισμικού κύρους. Η διοικητική αυτονομία, η μνημειώδης αρχιτεκτονική των ανδήρων και τα μοναδικά καλλιτεχνικά στοιχεία (όπως οι τοιχογραφίες με το χαρακτηριστικό μπλε) υποδηλώνουν ότι η πόλη αποτελούσε ένα ακμάζον αναδιανεμητικό και θεσμικό κέντρο, ζωτικής σημασίας για την οικονομική και στρατιωτική συνοχή της αυτοκρατορίας.
Created by https://notebooklm.google.com/
___________
Ο Καταδικασμένος Πρίγκιπας στη χώρα των Μιτάννι
Η Ιστορία του «Καταδικασμένου Πρίγκιπα» χρονολογείται από την 18η (1550 – 1292 π.Χ) φαραωνική δυναστεία της Αιγύπτου. Είναι σε μεγάλο βαθμό γνωστή επειδή καταγράφηκε (μαζί με άλλες ιστορίες και ποιήματα) στον Papyrus Harris 500, έναν πάπυρο που συνέλεξε ο διακεκριμένος συλλέκτης παπύρων Anthony Charles Harris και αγοράστηκε μετά τον θάνατό του από το Βρετανικό Μουσείο. Δυστυχώς, ο πάπυρος καταστράφηκε εν μέρει σε μια απροσδιόριστη έκρηξη στην Αλεξάνδρεια, όπου φυλασσόταν το έγγραφο, και το τέλος αυτής της ιστορίας έχει πλέον χαθεί, αν και οι φήμες για ένα πλήρες αντίγραφο που μεταγράφηκε από τον Harris επιμένουν.Εικόνα του Πάπυρου Harris 500 που περιέχει την Ιστορία του Καταδικασμένου Πρίγκιπα.
_____________
Ο πρίγκιπας, μοναχογιός του Φαραώ της Αιγύπτου, είναι καταδικασμένος, σύμφωνα με τις προφητείες των Επτά Αθώρ να πεθάνει είτε από φίδι, ή από σκύλο ή από κροκόδειλο. Φοβισμένος ο Φαραώ χτίζει ένα παλάτι στην έρημο και απομονώνει τον γιο του, προστατεύοντάς τον από τον έξω κόσμο για να αποφύγει τη μοίρα του. Ο πρίγκιπας μεγαλώνει εκεί και κάποια στιγμή ζητάει και αποκτά έναν σκύλο, κάτι που ο πατέρας του δέχεται απρόθυμα. Όταν πια γίνεται άντρας, αποφασίζει να μην ζήσει κλεισμένος. Δηλώνει πως η μοίρα του θα τον βρει ό,τι κι αν κάνει και φεύγει από το παλάτι παίρνοντας μαζί του τον σκύλο του.
Ταξιδεύοντας, φτάνει κάποτε στη χώρα Naharinna, στο βασίλειο των Μιτάννι, όπου ο τοπικός άρχοντας κρατά την κόρη του φυλακισμένη σ' έναν ψηλό πύργο και υπόσχεται να την παντρέψει με όποιον καταφέρει να φτάσει στο παράθυρό της με ένα πήδημα. Ο πρίγκιπας τα καταφέρνει και παντρεύεται την πριγκίπισσα. Επιστρέφει μαζί της στην Αίγυπτο όπου και προσπαθεί να αντιμετωπίσει το πεπρωμένο του.
Αρκετοί μελετητές θεωρούν ότι το μοτίβο της φυλακισμένης σ' έναν ψηλό πύργο πριγκίπισσας, την οποία θα κερδίσει εκείνος που θα καταφέρει να πηδήξει ως εκεί, έχει την προέλευσή του στην Ιστορία του «Καταδικασμένου Πρίγκιπα». Σύμφωνα με τον καθηγητή John Th.Honti, το σκηνικό της πρόκλησης του αρραβώνα, - η χώρα της Naharinna - ήταν φημισμένη για τους ψηλούς της πύργους και οι ανασκαφές, όπως είδαμε παραπάνω, υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό.
Η χώρα της Naharinna, είναι ο αιγυπτιακός όρος για το βασίλειο των Μιτάννι. Το όνομα σημαίνει κυριολεκτικά «η χώρα των δύο ποταμών» ή «η χώρα ανάμεσα στα ποτάμια», αναφερόμενο στον Τίγρη και τον Ευφράτη — τη Μεσοποταμία. Εκτός από το αρχιτεκτονικό χαρακτηριστικό των ψηλών πύργων (περίπου 35-37 μέτρα - ο πήχυς ήταν περίπου 52,5 cm), η Η Naharinna παρουσιάζεται ως βασίλειο με ηγεμόνα/πρίγκιπα που έχει πολιτική εξουσία. Υπάρχει βασιλική οικογένεια με πριγκίπισσα και ο ηγεμόνας έχει την εξουσία να επιλέγει σύζυγο για την κόρη του μέσω δοκιμασίας. Οι πρίγκιπες από διάφορες περιοχές συγκεντρώνονται για να διεκδικήσουν το χέρι της πριγκίπισσας — υποδηλώνοντας δίκτυο πολιτικών συμμαχιών.
Ο ηγεμόνας καλεί όλους τους γιους των πριγκίπων της χώρας του «Kharou», (ή Kharu, Retjenu). Πρόκειται για τον αιγυπτιακό όρο για την Συρο-Παλαιστινιακή περιοχή — δηλαδή τη Συρία, την Χανάαν και γενικότερα το Λεβάντε (περιοχή της Ανατολίας που εκτείνεται νοτίως της Τουρκίας, δυτικά του Ιράκ και βορείως της Σαουδικής Αραβίας). Από το κείμενο προκύπτει ότι:
- Η Naharinna είναι ξεχωριστή από το Kharou — ο ηγεμόνας της Naharinna καλεί «τους γιους των πριγκίπων της χώρας του Kharou», υποδηλώνοντας ότι η Naharinna είναι βορειότερα ή ανατολικότερα από το Kharou.
- Πολιτικές σχέσεις: Οι πρίγκιπες του Kharou (Συρίας) συγκεντρώνονται στη Naharinna, υποδηλώνοντας διπλωματικές και πολιτικές σχέσεις μεταξύ των δύο περιοχών.
Όταν ο πρίγκιπας παντρεύεται την πριγκίπισσα: «Του έδωσε ένα σπίτι, υπηρέτες, αγρούς, ζωντανά και κάθε είδους καλά πράγματα.»
Αυτό δείχνει ότι η Naharinna ήταν εύπορη περιοχή με:
- Γεωργική γη
- Κτηνοτροφία
- Υπηρετικό προσωπικό
- Οικονομική ανάπτυξη
Ο πρίγκιπας με τα τρία πεπρωμένα
Εικονογράφηση: Farida El Gazzar
_________
— Να πεθάνει από τον κροκόδειλο ή από το φίδι ή από τον σκύλο!
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
— Τι είναι αυτό που περπατάει πίσω από τον άνθρωπο που βαδίζει στο δρόμο;
Ο ακόλουθος είπε:
— Είναι ένα λαγωνικό!
Το παιδί του είπε:
— Να μου φέρουν ένα όμοιο!
Ο ακόλουθος πήγε και το είπε στη Μεγαλειότητά του και η Μεγαλειότητά του είπε:
— Να του πάνε ένα μικρό κυνηγετικό σκύλο για να μη θλίβεται η καρδιά του.
Και του πήγαν ένα λαγωνικό.
Και αφού πέρασε ο καιρός και το παιδί μεγάλωσε, έστειλε μήνυμα στον πατέρα του λέγοντας:
— Γιατί να κάθομαι σαν τους αργόσχολους; Αν και είμαι προορισμένος για τρεις κακές μοίρες, εγώ θα δράσω σύμφωνα με τη θέλησή μου. Ο θεός δεν θα μου κάνει τίποτα λιγότερο από αυτό που έχει αποφασίσει!
Άκουσαν αυτά που τους είπε, του έδωσαν κάθε είδους όπλο, του έδωσαν και το λαγωνικό του να τον ακολουθεί, τον πήγαν στην ανατολική ακτή και του είπαν:
— Πήγαινε όπου σου κάνει κέφι!
Ο πρίγκιπας με τα τρία πεπρωμένα
Εικονογράφηση: Farida El Gazzar
_________
Πήρε το λαγωνικό μαζί του κι έφυγε, πηγαίνοντας όπου ήθελε και ζώντας από το κυνήγι. Μέχρι που πέταξε μέχρι τον πρίγκιπα της Naharinna που δεν είχε καθόλου γιους αλλά μονάχα μια κόρη. Αυτός, έχοντας χτίσει ένα σπίτι του οποίου τα εβδομήντα παράθυρα απείχαν από το έδαφος εβδομήντα πήχεις, κάλεσε όλους τους γιους των πριγκίπων της χώρας του Kharou και τους είπε:
— Εκείνος που θα φτάσει στο παράθυρο της κόρης μου, θα την πάρει γυναίκα του.
Τώρα, πολλές μέρες μετά από αυτά τα γεγονότα, ενώ οι πρίγκιπες της Συρίας ασχολούνταν με τις καθημερινές τους εργασίες, ο πρίγκιπας της Αιγύπτου πέρασε από το μέρος που εκείνοι βρίσκονταν κι εκείνοι τον οδήγησαν στο σπίτι τους, τον έβαλαν στο λουτρό, έδωσαν φαγητό στα άλογά του κι έκαναν τα πάντα για κείνον: του έβαλαν αρώματα, έχρισαν τα πόδια του, του έδωσαν τα ψωμιά τους και του είπαν:
— Από πού έρχεσαι, καλέ μου νέε; Εκείνος τους είπε:
— Εγώ είμαι γιος ενός αρματηλάτη της Αιγύπτου. Η μητέρα μου πέθανε, ο πατέρας μου πήρε άλλη γυναίκα. Όταν γέννησε δικά της παιδιά, άρχισε να με μισεί κι έφυγα από κει.
Εκείνοι τον αγκάλιασαν και τον γέμισαν φιλιά. Αφού πέρασαν πολλές μέρες ο πρίγκιπας της Αιγύπτου είπε στους πρίγκιπες:
— Εσείς τι κάνετε εδώ;
Αυτοί απάντησαν:
— Περνάμε τον καιρό μας με αυτόν τον τρόπο: πετάμε, κι εκείνος που θα καταφέρει να φτάσει στο παράθυρο της πριγκίπισσας της Naharinna, θα την πάρει γυναίκα του.
— Σας παρακαλώ, τους είπε εκείνος, θα εξασκήσω τα πόδια μου και θα έρθω να πετάξω μαζί σας.
Πήγαν να πετάξουν, όπως ήταν η καθημερινή τους ασχολία, κι ο πρίγκιπας στάθηκε μακριά για να βλέπει και το πρόσωπο της κόρης του αρχηγού της Naharinna στράφηκε προς το μέρος του.
Όταν πέρασαν μερικές μέρες ο πρίγκιπας πήγε να πετάξει μαζί με τους γιους των αρχηγών και πέταξε και έφτασε στο παράθυρο της κόρης του αρχηγού της Naharinna. Εκείνη τον φίλησε και τον αγκάλιασε.
Πήγαν να κάνουν την καρδιά του πατέρα της πριγκίπισσας να χαρεί και του είπαν:
— Ένας άντρας έφτασε στο παράθυρο της κόρης σου.
Εκείνος ρώτησε τον αγγελιοφόρο:
— Ο γιος τίνος πρίγκιπα;
— Ο γιος ενός αρματηλάτη, του είπαν, που ήρθε φυγάς από τη χώρα της Αιγύπτου για να ξεφύγει από τη μητρυιά του όταν εκείνη απέκτησε παιδιά.
Ο πρίγκιπας της Naharinna θύμωσε πολύ. Είπε:
— Μήπως εγώ θα δώσω την κόρη μου σ’ ένα φυγά της χώρας της Αιγύπτου; Να πάει από κει που ήρθε!
Πήγαν και είπαν στον πρίγκιπα:
— Γύρνα εκεί από όπου ήρθες!
Αλλά η πριγκίπισσα τον κράτησε και ορκίστηκε λέγοντας:
— Μα τη ζωή του Φθα Χαρμάκη! Αν μου τον πάρουν δεν θα ξαναφάω, δεν θα ξαναπιώ, θα πεθάνω στη στιγμή!
Ο αγγελιοφόρος πήγε και επανέλαβε όλα τα λόγια της στον πατέρα της. Κι εκείνος έστειλε ανθρώπους να σκοτώσουν τον νέο ενώ βρισκόταν στο σπίτι του. Η πριγκίπισσα τους είπε:
— Μα τη ζωή του Φθα! Αν τον σκοτώσουν, το δειλινό θα πεθάνω. Δεν θα περάσω ούτε ώρα ζωντανή παρά να μείνω χώρια του!
Πήγαν και το είπαν στον πατέρα της. Εκείνος διέταξε να του φέρουν τον νέο μαζί με την πριγκίπισσα. Ο νέος φοβήθηκε όταν βρέθηκε μπροστά στον πρίγκιπα αλλά εκείνος τον αγκάλιασε, τον γέμισε φιλιά και του είπε:
— Πες μου ποιος είσαι γιατί, να, τώρα είσαι γιος μου!
— Εγώ είμαι γιος ενός αρματηλάτη της χώρας της Αιγύπτου. Η μητέρα μου πέθανε, ο πατέρας μου πήρα άλλη γυναίκα. Αυτή άρχισε να με μισεί κι εγώ έφυγα από κοντά της.
Ο αρχηγός του έδωσε την κόρη του για γυναίκα. Του έδωσε ένα σπίτι, υπηρέτες, αγρούς, ζωντανά και κάθε είδους καλά πράγματα.
Created by https://notebooklm.google.com/
___________
Αφού πέρασε καιρός ο νέος είπε στη γυναίκα του:
— Είμαι καταδικασμένος σε τρεις θανάτους: από κροκόδειλο, από φίδι και από σκύλο.
Εκείνη είπε:
Εκείνη είπε:
— Να σκοτώσουν το σκυλί που τρέχει μπροστά σου.
— Σε παρακαλώ, της λέει, δε θα σκοτώσω το σκύλο μου που τον μεγάλωσα από κουτάβι!
Εκείνη φοβήθηκε για τον άντρα της πάρα πολύ και δεν τον άφηνε πια να βγαίνει μόνος. Έτυχε όμως ο πρίγκιπας να θελήσει να ταξιδέψει. Τον οδήγησαν στη γη της Αιγύπτου για να περπατήσει σε όλη τη χώρα. Αλλά ο κροκόδειλος του ποταμού βγήκε από τον ποταμό και ήρθε στη μέση του χωριού όπου βρισκόταν ο πρίγκιπας. Τον έκλεισαν σ’ ένα οίκημα όπου έμενε ένας γίγαντας. Ο γίγαντας δεν άφηνε καθόλου τον κροκόδειλο να βγει έξω αλλά όταν ο κροκόδειλος κοιμόταν, ο γίγαντας έβγαινε έξω για να κάνει περίπατο. Έπειτα, όταν ο ήλιος ανέτελλε, ο γίγαντας επέστρεφε στην κατοικία κι αυτό γινόταν κάθε μέρα για δυο μήνες.
Ο πρίγκιπας με τα τρία πεπρωμένα
Εικονογράφηση: Farida El Gazzar
_________
Αφού πέρασε ο καιρός ο πρίγκιπας έμεινε στο σπίτι του για να διασκεδάσει. Όταν νύχτωσε ξάπλωσε στο κρεβάτι του και τον πήρε ο ύπνος. Η γυναίκα του γέμισε ένα δοχείο με γάλα και το έβαλε δίπλα της. Όταν ένα φίδι βγήκε από την τρύπα του για να δαγκώσει τον πρίγκιπα, η γυναίκα του ξαγρυπνούσε πάνω του με προσοχή. Τότε οι υπηρέτες έδωσαν γάλα στο φίδι. Αυτό ήπιε, μέθυσε κι έμεινε ξαπλωμένο με την κοιλιά στον αέρα και η γυναίκα το κομμάτιασε με τα χτυπήματα του τσεκουριού της. Τότε ξύπνησε τον άντρα της που παραξενεύτηκε. Του είπε:
— Κοίτα! Ο θεός σου έδωσε μία από τις τύχες σου στα χέρια σου. Θα σου δώσει και τις άλλες.
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
Μετά από καιρό ο πρίγκιπας βγήκε να κάνει περίπατο γύρω από την περιοχή του. Και καθώς δεν έβγαινε ποτέ μόνος, ο σκύλος ήταν πίσω του. Ο σκύλος άρχισε να κυνηγάει ένα θήραμα και ο πρίγκιπας έτρεξε πίσω του. Όταν έφτασε στο ποτάμι, κατέβηκε προς την όχθη ακολουθώντας τον σκύλο, και τότε βγήκε ο κροκόδειλος και τον τράβηξε προς το μέρος όπου βρισκόταν ο γίγαντας. Εκείνος βγήκε και έσωσε τον πρίγκιπα και τότε ο κροκόδειλος είπε στον πρίγκιπα:
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
— Εγώ είμαι το πεπρωμένο σου που σε καταδιώκει. Ό,τι και να κάνεις θα οδηγηθείς στον δρόμο μου, εσύ και ο γίγαντας. Αλλά, κοίτα, θα σε αφήσω να φύγεις… Αλλά θα μου υποσχεθείς ότι θα σκοτώσεις τον γίγαντα. Αν αρνηθείς θα συναντήσεις τον θάνατο.
Κι όταν η γη φωτίστηκε και ήρθε η άλλη μέρα…
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
Ο Σινουχέ στη χώρα των Μιτάννι
Στο ιστορικό μυθιστόρημα «Σινουχέ, ο Αιγύπτιος» του Φινλανδού συγγραφέα Mika Waltari, το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1945, ο κεντρικός ήρωας Σινουχέ εξιστορεί τη ζωή του, από τα παιδικά του χρόνια σε κάποια φτωχογειτονιά των Θηβών, την περίοδο που σπουδάζει ιατρική και κατόπιν, όταν γίνεται βασιλικός γιατρός. Αρχικά, εξιστορείται η διαδοχή του Φαραώ Αμενχοτέπ (Αμένoφι Γ') από τον Ακετατόν (1353–1336 ή 1351–1334 π.Χ.) - προ του πέμπτου έτους της βασιλείας του ήταν γνωστός ως Αμένοφις Δ΄ - και κατόπιν τα πρώτα στάδια της κολοσσιαίας σύγκρουσης του τελευταίου με το θρησκευτικό κατεστημένο του Άμμωνα.
Ύστερα, ο Σινουχέ ταξιδεύει στην κατεχόμενη από την Αίγυπτο Συρία και στις χώρες των Μιτάννι, Βαβυλωνίων, Χετταίων και των Μινωιτών. Στο τελευταίο τρίτο μέρος, ο Ακετατόν και οι ιερείς του Άμμωνα ξεκαθαρίζουν οριστικά τους λογαριασμούς τους (προσφέροντας άφθονη τροφή στους κροκόδειλους τού Νείλου), ενώ ταυτόχρονα η εξασθενημένη Αίγυπτος πρέπει και να αντιμετωπίσει την εξεγερμένη Συρία και τους επελαύνοντες Χιττίτες.
Στο παρακάτω απόσπασμα, ο Σινουχέ επισκέπτεται την χώρα των Μιτάννι - Ναχαρίν για τους Αιγύπτιους.
Συνεχίσαμε λοιπόν το ταξίδι μας και αφού περάσαμε χωρίς προβλήματα τα σύνορα φτάσαμε στη Ναχαρίν. Εκεί συναντήσαμε ένα ποτάμι που τρέχει προς τα πάνω και όχι προς τα κάτω, όπως ο Νείλος . Μας είπαν ότι βρισκόμασταν στη χώρα των Μιτάννι και πληρώσαμε στο ταμείο του βασιλιά το φόρο που έχει οριστεί για τους ταξιδιώτες. Επειδή όμως ήμασταν Αιγύπτιοι, οι άνθρωποι μας φέρθηκαν με σεβασμό και στο δρόμο μάς πλησίαζαν και μας έλεγαν: «Καλώς ήρθατε. Χαιρόμαστε πολύ που βλέπουμε Αιγύπτιους, γιατί δεν έχουμε δει εδώ και πολύ καιρό. Ανησυχούμε γιατί ο φαραώ σας δεν έχει στείλει στη χώρα μας στρατό, ούτε όπλα ούτε χρυσάφι. Οι φήμες λένε ότι έχει προσφέρει στο βασιλιά μας έναν καινούργιο θεό, για τον οποίο δεν ξέρουμε τίποτα, κι ας έχουμε την Ιστάρ της Νινευή και ένα σωρό άλλους μεγαλόπρεπους θεούς που μας προστάτευαν μέχρι τώρα».. Με καλούσαν στα σπίτια τους και μου έκαναν το τραπέζι.
[…] Ο βασιλιάς των Μιτάννι με τους αυλικούς του είχαν πάει βόρεια, στα βουνά, για να περάσουν εκεί το ζεστό καλοκαίρι και δεν είχα καμιά διάθεση να πάω να τους βρω…μίλησα με ευγενείς και με ταπεινούς και όλοι μου είπαν πάνω κάτω τα ίδια και κατάλαβα πως ήταν ανήσυχοι. Παλιά το Μιτάννι ήταν δυνατή χώρα, μα τώρα κρεμόταν στον αέρα γιατί το περιβάλλουν από τα ανατολικά οι Βαβυλώνιοι, από τα βόρεια άγριες φυλές και από τα δυτικά οι Χιττίτες…
Παρατήρησα όμως ότι αυτή η χώρα έμοιαζε κουρασμένη και ετοιμοθάνατη. Πάνω από τους ναούς και τα όμορφα κτίρια πλανιόταν η σκιά του θανάτου. Οι ίδιοι δεν το καταλάβαιναν και το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν το φαγητό. Μαγείρευαν με πολλούς παράξενους τρόπους και πέρναγαν την ώρα τους δοκιμάζοντας καινούργια ρούχα, σανδάλια και ψηλά καπέλα και επέλεγαν με πολλή φροντίδα τα κοσμήματά τους.
Τα μπράτσα τους ήταν το ίδιο λεπτά όσο των Αιγυπτίων και το των γυναικών τους ήταν τόσο λεπτό ώστε φαινόταν το αίμα που έτρεχε δέρμα στις φλέβες τους. Γυναίκες και άντρες μιλούσαν και συμπεριφέρονταν με χάρη και μάθαιναν τα παιδιά τους να περπατούν όμορφα. Ήταν ευχάριστο να ζεις σε αυτή τη χώρα. Ακόμα και στους οίκους διασκέδασης δεν σου έπαιρναν τ' αυτιά η φασαρία και τα τραγούδια. Όλα ήταν ήρεμα και όμορφα κι εγώ αισθανόμουν πολύ αμήχανος κάνοντας παρέα και πίνοντας κρασί μαζί τους. Η καρδιά μου ήταν βαριά καθώς τους κοίταζα γιατί είχα γνωρίσει τον πόλεμο. Αν όσα έλεγαν για τους Χιττίτες ήταν αλήθεια, η χώρα τους ήταν καταδικασμένη.
Πρέπει ακόμα να αναφέρω ότι αυτός ο λαός δεν γνώριζε πια τα σύνορα της χώρας του γιατί τα ορόσημα μετακινούνταν αδιάκοπα. Τα έπαιρναν οι Χιττίτες στα άρματά τους και τα έβαζαν όπου ήθελαν. Κι αν οι Μιτάννι προσπαθούσαν να διαμαρτυρηθούν, οι Χιττίτες γελούσαν μαζί τους και τους προκαλούσαν να τα ξαναβάλουν στη θέση τους αν το ήθελαν τόσο πολύ. Δεν ήθελαν όμως, γιατί αν όσα έλεγαν για τους Χιττίτες ήταν αλήθεια, δεν είχε ζήσει στη γη πιο σκληρός και πιο τρομερός λαός. Σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, η μεγαλύτερη ευχαρίστηση των Χιττιτών ήταν να ακούν τις κραυγές όσων ακρωτηρίαζαν και να βλέπουν το αίμα να τρέχει από τις ανοιχτές πληγές. Όταν οι Μιτάννι που ζούσαν κοντά στα σύνορα τολμούσαν να διαμαρτυρηθούν ότι τα ζώα των Χιττιτών καταπατούν τα χωράφια τους και ρημάζουν τη σοδειά τους, εκείνοι τους έκοβαν τα χέρια και έπειτα τους προκαλούσαν να σηκώσουν τα ορόσημα και να τα βάλουν πίσω στη θέση τους. Τους έκοβαν τα πόδια και έπειτα τους προκαλούσαν να τρέξουν στο βασιλιά τους και να διαμαρτυρηθούν. Τους χάραζαν ακόμα και το δέρμα στο κρανίο και μετά το κατέβαζαν ως τα μάτια τους για να μην μπορούν να τους δουν που μετακινούσαν τα ορόσημα. Οι Μιτάννι έλεγαν επίσης πως οι Χιττίτες βλαστημούσαν τους θεούς της Αιγύπτου, πράγμα που ήταν μεγάλη ιεροσυλία απέναντι σε ολόκληρη την Αίγυπτο, κι αυτός ήταν ένας σπουδαίος λόγος για τον οποίο ο φαραώ έπρεπε να στείλει χρυσάφι, ακόντια και μισθοφόρους στη χώρα τους ώστε να μπορέσουν να πολεμήσουν με τους Χιττίτες. Οι ίδιοι δεν αγαπούσαν τον πόλεμο, ήλπιζαν όμως πως οι Χιττίτες θα το έβαζαν στα πόδια βλέποντας πως οι δυνάμεις του φαραώ τους υποστήριζαν. Δεν μπορώ να επαναλάβω και να διηγηθώ εδώ όλα τα εγκλήματα που είχαν κάνει οι Χιττίτες, ούτε τις φρικαλεότητες που συνήθιζαν. Έλεγαν όμως πως οι Χιττίτες ήταν χειρότεροι και από τις ακρίδες, γιατί όταν οι ακρίδες έφευγαν η γη πρασίνιζε πάλι, όπου όμως περνούσαν τα πολεμικά άρματα των Χιττιτών χορτάρι δεν ξαναφύτρωνε.
Συνοψίζοντας την εικόνα που σχημάτισε ο Σινουχέ για τη χώρα των Μιτάννι, παρατηρούμε τα εξής:
Στο ιστορικό μυθιστόρημα «Σινουχέ, ο Αιγύπτιος» του Φινλανδού συγγραφέα Mika Waltari, το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1945, ο κεντρικός ήρωας Σινουχέ εξιστορεί τη ζωή του, από τα παιδικά του χρόνια σε κάποια φτωχογειτονιά των Θηβών, την περίοδο που σπουδάζει ιατρική και κατόπιν, όταν γίνεται βασιλικός γιατρός. Αρχικά, εξιστορείται η διαδοχή του Φαραώ Αμενχοτέπ (Αμένoφι Γ') από τον Ακετατόν (1353–1336 ή 1351–1334 π.Χ.) - προ του πέμπτου έτους της βασιλείας του ήταν γνωστός ως Αμένοφις Δ΄ - και κατόπιν τα πρώτα στάδια της κολοσσιαίας σύγκρουσης του τελευταίου με το θρησκευτικό κατεστημένο του Άμμωνα.
Ύστερα, ο Σινουχέ ταξιδεύει στην κατεχόμενη από την Αίγυπτο Συρία και στις χώρες των Μιτάννι, Βαβυλωνίων, Χετταίων και των Μινωιτών. Στο τελευταίο τρίτο μέρος, ο Ακετατόν και οι ιερείς του Άμμωνα ξεκαθαρίζουν οριστικά τους λογαριασμούς τους (προσφέροντας άφθονη τροφή στους κροκόδειλους τού Νείλου), ενώ ταυτόχρονα η εξασθενημένη Αίγυπτος πρέπει και να αντιμετωπίσει την εξεγερμένη Συρία και τους επελαύνοντες Χιττίτες.
Στο παρακάτω απόσπασμα, ο Σινουχέ επισκέπτεται την χώρα των Μιτάννι - Ναχαρίν για τους Αιγύπτιους.
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
Συνεχίσαμε λοιπόν το ταξίδι μας και αφού περάσαμε χωρίς προβλήματα τα σύνορα φτάσαμε στη Ναχαρίν. Εκεί συναντήσαμε ένα ποτάμι που τρέχει προς τα πάνω και όχι προς τα κάτω, όπως ο Νείλος . Μας είπαν ότι βρισκόμασταν στη χώρα των Μιτάννι και πληρώσαμε στο ταμείο του βασιλιά το φόρο που έχει οριστεί για τους ταξιδιώτες. Επειδή όμως ήμασταν Αιγύπτιοι, οι άνθρωποι μας φέρθηκαν με σεβασμό και στο δρόμο μάς πλησίαζαν και μας έλεγαν: «Καλώς ήρθατε. Χαιρόμαστε πολύ που βλέπουμε Αιγύπτιους, γιατί δεν έχουμε δει εδώ και πολύ καιρό. Ανησυχούμε γιατί ο φαραώ σας δεν έχει στείλει στη χώρα μας στρατό, ούτε όπλα ούτε χρυσάφι. Οι φήμες λένε ότι έχει προσφέρει στο βασιλιά μας έναν καινούργιο θεό, για τον οποίο δεν ξέρουμε τίποτα, κι ας έχουμε την Ιστάρ της Νινευή και ένα σωρό άλλους μεγαλόπρεπους θεούς που μας προστάτευαν μέχρι τώρα».. Με καλούσαν στα σπίτια τους και μου έκαναν το τραπέζι.
Created by https://notebooklm.google.com/
_________________
Οι κάτοικοι του Μιτάννι ήταν μικροκαμωμένοι, οι γυναίκες τους όμορφες και κομψές και τα παιδιά τους σαν μικρές κούκλες. Κάποτε μπορεί να ήταν δυνατός λαός, γιατί μου είπαν πως κυβερνούσαν όλους τους λαούς στο βορρά και στο νότο και στην ανατολή και στη δύση, έτσι όμως ισχυρίζονται όλοι. Και δεν πίστεψα που λέγανε ότι κάποτε, παλιά, νίκησαν και λεηλάτησαν τη Βαβυλώνα. Αν είναι αλήθεια, αυτό θα πρέπει να έγινε με τη βοήθεια των φαραώ. Γιατί από την εποχή των μεγάλων φαραώ η χώρα αυτή εξαρτιόταν από την Αίγυπτο και εδώ και δυο γενιές οι κόρες των βασιλέων της ζούσαν στο χρυσό ανάκτορο ως σύζυγοι των φαραώ. Οι πρόγονοι του σημερινού φαραώ είχαν διασχίσει τη χώρα με τα πολεμικά τους άρματα από τη μια άκρη στην άλλη και στις πόλεις έδειχναν ακόμα τις επιγραφές που μαρτυρούσαν τη νίκη τους. Ακούγοντας όσα έλεγαν οι Μιτάννι, καθώς και τις διαμαρτυρίες τους, κατάλαβα ότι αυτή η χώρα ήταν προορισμένη να προστατεύει τη Συρία και την Αίγυπτο από τη Βαβυλώνα και τις άγριες φυλές. Ήταν η ασπίδα της Συρίας και θα δεχόταν επάνω της τα ακόντια που θα σημάδευαν την εξουσία της Αιγύπτου. Μόνο και μόνο γι' αυτό οι φαραώ προσπαθούσαν να στηρίξουν το θρόνο του βασιλιά της που κλονιζόταν στέλνοντάς του χρυσάφι και όπλα και μισθοφόρους. Οι κάτοικοι όμως δεν το καταλάβαιναν και, περήφανοι για τη χώρα τους και τη δύναμή της, έλεγαν: «Η κόρη του βασιλιά μας, η Ταντουχέπα, που ήταν μεγάλη βασιλική σύζυγος στη Θήβα, πέθανε ξαφνικά, μολονότι ήταν ακόμα παιδί. Δεν καταλαβαίνουμε γιατί ο φαραώ δεν μας στέλνει πια χρυσάφι. Όσο θυμόμαστε, όλοι οι φαραώ αγαπούσαν τους βασιλιάδες μας σαν αδελφούς τους και γι' αυτό τους έστελναν πολεμικά άρματα, όπλα, χρυσάφι και ακριβά δώρα».
Παρατήρησα όμως ότι αυτή η χώρα έμοιαζε κουρασμένη και ετοιμοθάνατη. Πάνω από τους ναούς και τα όμορφα κτίρια πλανιόταν η σκιά του θανάτου. Οι ίδιοι δεν το καταλάβαιναν και το μόνο που τους ενδιέφερε ήταν το φαγητό. Μαγείρευαν με πολλούς παράξενους τρόπους και πέρναγαν την ώρα τους δοκιμάζοντας καινούργια ρούχα, σανδάλια και ψηλά καπέλα και επέλεγαν με πολλή φροντίδα τα κοσμήματά τους.
Created by https://notebooklm.google.com/
_________
Τα μπράτσα τους ήταν το ίδιο λεπτά όσο των Αιγυπτίων και το των γυναικών τους ήταν τόσο λεπτό ώστε φαινόταν το αίμα που έτρεχε δέρμα στις φλέβες τους. Γυναίκες και άντρες μιλούσαν και συμπεριφέρονταν με χάρη και μάθαιναν τα παιδιά τους να περπατούν όμορφα. Ήταν ευχάριστο να ζεις σε αυτή τη χώρα. Ακόμα και στους οίκους διασκέδασης δεν σου έπαιρναν τ' αυτιά η φασαρία και τα τραγούδια. Όλα ήταν ήρεμα και όμορφα κι εγώ αισθανόμουν πολύ αμήχανος κάνοντας παρέα και πίνοντας κρασί μαζί τους. Η καρδιά μου ήταν βαριά καθώς τους κοίταζα γιατί είχα γνωρίσει τον πόλεμο. Αν όσα έλεγαν για τους Χιττίτες ήταν αλήθεια, η χώρα τους ήταν καταδικασμένη.
Created by https://notebooklm.google.com/
__________
Σε υψηλό επίπεδο ήταν και η ιατρική τους. Οι γιατροί τους ήταν πολύ καλοί, γνώριζαν τη δουλειά τους και ήξεραν επίσης πολλά πράγματα που εγώ δεν ήξερα. Μου έμαθαν και ένα φάρμακο που έβγαζε τα παράσιτα από το στομάχι με λιγότερο πόνο και πολύ πιο εύκολα από τα φάρμακα που ήξερα. Γνώριζαν κι αυτοί να γιατρεύουν τους τυφλούς με τη βελόνα και εδώ έμαθα να τη χρησιμοποιώ καλύτερα από πριν. Δεν ήξεραν όμως να ανοίγουν κρανία, ούτε πίστευαν όσα τους έλεγα, αλλά ισχυρίζονταν πως μόνο οι θεοί μπορούν να γιατρέψουν όσους τραυματίζονται στο κεφάλι. Έλεγαν πως ακόμα και στην περίπτωση αυτή οι τραυματίες δεν επανέρχονται εντελώς, οπότε είναι καλύτερα να πεθάνουν.
Οι Μιτάννι όμως ήταν παράξενος λαός. Έρχονταν να με δουν και μου έφερναν ασθενείς γιατί καθετί ξένο τους γοήτευε. Όπως φορούσαν ξένα ρούχα και έτρωγαν περίεργα φαγητά και έπιναν βουνίσιο κρασί και αγαπούσαν τα ξένα κοσμήματα, έτσι ήθελαν κι έναν ξένο γιατρό να τους γιατρέψει. Έρχονταν και γυναίκες να με δουν και μου μιλούσαν χαμογελώντας για τα προβλήματά τους και διαμαρτύρονταν πως οι άντρες τους ήταν ψυχροί και τεμπέληδες και κουρασμένοι. Ήξερα πολύ καλά τι ήθελαν από μένα, μα δεν τις άγγιξα ποτέ με σκοπό να διασκεδάσω μαζί τους γιατί δεν ήθελα να παραβιάσω τους νόμους της ξένης χώρας. Τους έδινα όμως φάρμακα που μπορούσαν να τα ανακατέψουν κρυφά με το κρασί των αντρών τους. Οι γιατροί της Σίμυρας μου είχαν δώσει φάρμακα που θα είχαν κάνει και ένα νεκρό να αναστηθεί και να διασκεδάσει με γυναίκα.
Σε αυτό τον τομέα οι γιατροί της Συρίας ήταν καλύτεροι από όλους τους γιατρούς του κόσμου και τα φάρμακά τους ήταν πολύ πιο δυνατά από τα αιγυπτιακά. Δεν ξέρω όμως αν οι γυναίκες έδιναν αυτά τα φάρμακα στους άντρες τους ή σε ξένους άντρες. Νομίζω πως τα έδιναν σε ξένους, κι ας τα πλήρωναν οι άντρες τους, γιατί τα ήθη τους ήταν ελεύθερα και δεν έκαναν παιδιά κι αυτό ήταν άλλη μια απόδειξη ότι πάνω από αυτή τη χώρα πλανιόταν η σκιά του θανάτου.
Οι Μιτάννι όμως ήταν παράξενος λαός. Έρχονταν να με δουν και μου έφερναν ασθενείς γιατί καθετί ξένο τους γοήτευε. Όπως φορούσαν ξένα ρούχα και έτρωγαν περίεργα φαγητά και έπιναν βουνίσιο κρασί και αγαπούσαν τα ξένα κοσμήματα, έτσι ήθελαν κι έναν ξένο γιατρό να τους γιατρέψει. Έρχονταν και γυναίκες να με δουν και μου μιλούσαν χαμογελώντας για τα προβλήματά τους και διαμαρτύρονταν πως οι άντρες τους ήταν ψυχροί και τεμπέληδες και κουρασμένοι. Ήξερα πολύ καλά τι ήθελαν από μένα, μα δεν τις άγγιξα ποτέ με σκοπό να διασκεδάσω μαζί τους γιατί δεν ήθελα να παραβιάσω τους νόμους της ξένης χώρας. Τους έδινα όμως φάρμακα που μπορούσαν να τα ανακατέψουν κρυφά με το κρασί των αντρών τους. Οι γιατροί της Σίμυρας μου είχαν δώσει φάρμακα που θα είχαν κάνει και ένα νεκρό να αναστηθεί και να διασκεδάσει με γυναίκα.
Σε αυτό τον τομέα οι γιατροί της Συρίας ήταν καλύτεροι από όλους τους γιατρούς του κόσμου και τα φάρμακά τους ήταν πολύ πιο δυνατά από τα αιγυπτιακά. Δεν ξέρω όμως αν οι γυναίκες έδιναν αυτά τα φάρμακα στους άντρες τους ή σε ξένους άντρες. Νομίζω πως τα έδιναν σε ξένους, κι ας τα πλήρωναν οι άντρες τους, γιατί τα ήθη τους ήταν ελεύθερα και δεν έκαναν παιδιά κι αυτό ήταν άλλη μια απόδειξη ότι πάνω από αυτή τη χώρα πλανιόταν η σκιά του θανάτου.
Created by https://notebooklm.google.com/
____________
Πρέπει ακόμα να αναφέρω ότι αυτός ο λαός δεν γνώριζε πια τα σύνορα της χώρας του γιατί τα ορόσημα μετακινούνταν αδιάκοπα. Τα έπαιρναν οι Χιττίτες στα άρματά τους και τα έβαζαν όπου ήθελαν. Κι αν οι Μιτάννι προσπαθούσαν να διαμαρτυρηθούν, οι Χιττίτες γελούσαν μαζί τους και τους προκαλούσαν να τα ξαναβάλουν στη θέση τους αν το ήθελαν τόσο πολύ. Δεν ήθελαν όμως, γιατί αν όσα έλεγαν για τους Χιττίτες ήταν αλήθεια, δεν είχε ζήσει στη γη πιο σκληρός και πιο τρομερός λαός. Σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, η μεγαλύτερη ευχαρίστηση των Χιττιτών ήταν να ακούν τις κραυγές όσων ακρωτηρίαζαν και να βλέπουν το αίμα να τρέχει από τις ανοιχτές πληγές. Όταν οι Μιτάννι που ζούσαν κοντά στα σύνορα τολμούσαν να διαμαρτυρηθούν ότι τα ζώα των Χιττιτών καταπατούν τα χωράφια τους και ρημάζουν τη σοδειά τους, εκείνοι τους έκοβαν τα χέρια και έπειτα τους προκαλούσαν να σηκώσουν τα ορόσημα και να τα βάλουν πίσω στη θέση τους. Τους έκοβαν τα πόδια και έπειτα τους προκαλούσαν να τρέξουν στο βασιλιά τους και να διαμαρτυρηθούν. Τους χάραζαν ακόμα και το δέρμα στο κρανίο και μετά το κατέβαζαν ως τα μάτια τους για να μην μπορούν να τους δουν που μετακινούσαν τα ορόσημα. Οι Μιτάννι έλεγαν επίσης πως οι Χιττίτες βλαστημούσαν τους θεούς της Αιγύπτου, πράγμα που ήταν μεγάλη ιεροσυλία απέναντι σε ολόκληρη την Αίγυπτο, κι αυτός ήταν ένας σπουδαίος λόγος για τον οποίο ο φαραώ έπρεπε να στείλει χρυσάφι, ακόντια και μισθοφόρους στη χώρα τους ώστε να μπορέσουν να πολεμήσουν με τους Χιττίτες. Οι ίδιοι δεν αγαπούσαν τον πόλεμο, ήλπιζαν όμως πως οι Χιττίτες θα το έβαζαν στα πόδια βλέποντας πως οι δυνάμεις του φαραώ τους υποστήριζαν. Δεν μπορώ να επαναλάβω και να διηγηθώ εδώ όλα τα εγκλήματα που είχαν κάνει οι Χιττίτες, ούτε τις φρικαλεότητες που συνήθιζαν. Έλεγαν όμως πως οι Χιττίτες ήταν χειρότεροι και από τις ακρίδες, γιατί όταν οι ακρίδες έφευγαν η γη πρασίνιζε πάλι, όπου όμως περνούσαν τα πολεμικά άρματα των Χιττιτών χορτάρι δεν ξαναφύτρωνε.
Mika Waltari, Σινουχέ, ο Αιγύπτιος, (σελ 232- 237)μτφρ. Μαρία Μαρτζούκου, εκδόσεις Καλέντης, Αθήνα 2006
Συνοψίζοντας την εικόνα που σχημάτισε ο Σινουχέ για τη χώρα των Μιτάννι, παρατηρούμε τα εξής:
- Πολιτική και στρατιωτική κατάσταση
Η χώρα των Μιτάννι παρουσιάζεται ως βασίλειο σε παρακμή. Κάποτε ισχυρή δύναμη και «ασπίδα» της Συρίας και της Αιγύπτου, βρίσκεται τώρα σε γεωπολιτικό αδιέξοδο: οι Βαβυλώνιοι από ανατολάς, άγριες φυλές από βορρά, Χιττίτες από δυσμάς. Προκειμένου να στηρίξουν τον θρόνο των Μιτάννι, οι προηγούμενοι Φαραώ έστελναν συστηματικά χρυσάφι, όπλα, πολεμικά άρματα και μισθοφόρους. Οι κάτοικοι της χώρας πίστευαν ότι ακόμη και οι παλιές στρατιωτικές τους νίκες έναντι της Βαβυλώνας είχαν επιτευχθεί με τη βοήθεια των Αιγυπτίων. Την περίοδο της βασιλείας του Ακενατόν (Αμένοφις Δ'), η σχέση αυτή κλονίστηκε. Οι Μιτάννι εξέφραζαν έντονη ανησυχία και παράπονα στον Σινουχέ, καθώς ο Φαραώ είχε σταματήσει να στέλνει στρατό και χρυσάφι, αφήνοντάς τους απροστάτευτους απέναντι στην απειλή των Χιττιτών. Αντί για βοήθεια, ο Φαραώ φημολογείτο ότι τους πρότεινε την λατρεία ενός καινούργιου θεού, για τον οποίο οι ίδιοι δεν γνώριζαν τίποτα. Παρά την πολιτική αποδυνάμωση, η πολιτισμική εκτίμηση παρέμενε υψηλή, καθώς οι Αιγύπτιοι ταξιδιώτες αντιμετωπίζονταν με μεγάλο σεβασμό και φιλοξενία από τους κατοίκους της χώρας των Μιτάννι.
- Ο λαός και τα ήθη
Οι Μιτάννι είναι καλλιεργημένοι, κομψοί, φιλόξενοι, εξωστρεφείς και ανοιχτοί σε οτιδήποτε— ρούχα, φαγητά, γιατρούς. Θρησκευτικά, παρέμεναν πιστοί στους παραδοσιακούς τους θεούς, όπως η Ιστάρ της Νινευή, και έβλεπαν με καχυποψία την προσπάθεια του Φαραώ να τους επιβάλει έναν καινούργιο, άγνωστο θεό. Ωστόσο ο Σινουχέ τους βλέπει με μια θλιμμένη ματιά: ασχολούνται με τις απολαύσεις και τα κοσμήματα ενώ η καταστροφή πλησιάζει. Τα ήθη τους περιγράφονται ως «ελεύθερα», με τις γυναίκες να αναζητούν συχνά τη βοήθεια ξένων γιατρών για τα προσωπικά τους προβλήματα, ενώ η υπογεννητικότητα που παρατηρούνταν ερμηνεύεται από τον Σινουχέ ως σημάδι ότι η χώρα ήταν «ετοιμοθάνατη»
- Η ιατρική
Σε αυτόν τον τομέα ο Σινουχέ εκφράζει πραγματικό σεβασμό: οι γιατροί των Μιτάννι παρουσιάζουν μεγαλύτερη εξειδίκευση στη φαρμακολογία και τις οφθαλμολογικές επεμβάσεις. Διέθεταν πιο εξελιγμένα φάρμακα για τα παράσιτα του στομάχου καικατείχαν μια πιο εξελιγμένη τεχνική στη χρήση της βελόνας για τη θεραπεία των τυφλών. Υπολείπονται όμως στη χειρουργική του κρανίου, θεωρώντας ότι οι τραυματισμοί στο κεφάλι θεραπεύονται μόνο από τους θεούς και ότι, ακόμη και αν κάποιος επιζούσε, δεν θα ήταν ποτέ ξανά ο ίδιος, οπότε ήταν προτιμότερο να πεθάνει.
- Οι Χιττίτες ως απειλή
Η επιλογή του Φαραώ Ακενατόν να προτάξει τον καινούργιο θεό έναντι των παραδοσιακών διπλωματικών υποχρεώσεων απομόνωσε την Αίγυπτο από τους συμμάχους της και άφησε τον δρόμο ελεύθερο για την επέκταση των Χιττιτών. Η εικόνα τους είναι καθαρά δαιμονοποιημένη μέσα από τα μάτια των Μιτάννι: αδίστακτοι, βίαιοι, που ακρωτηριάζουν αγρότες και παραβιάζουν σύνορα με προκλητική ατιμωρησία.
- Συμπερασματικό σχόλιο
Το απόσπασμα είναι χαρακτηριστικό του Waltari: χρησιμοποιεί τον Σινουχέ ως ψύχραιμο παρατηρητή που διαβλέπει αυτά που οι ίδιοι οι Μιτάννι αρνούνται να δουν. Η αντίθεση ανάμεσα στην κομψή καθημερινότητά τους και στη σκιά που τους απειλεί έχει κάτι το αναλλοίωτα οικείο — παραπέμπει σε κάθε πολιτισμό που φθίνει ευχάριστα. Ο συγγραφέας γράφει το 1945 και η αλληγορία με την Ευρώπη του Μεσοπολέμου είναι δύσκολο να θεωρηθεί τυχαία.Ο λαός των Μιτάννι, η Ευρώπη του Μεσοπολέμου, αλλά και οι Συβαρίτες, κάτοικοι της αρχαίας Συβάρεως, αν ανατρέξουμε την αρχαία ελληνική πραγματικότητα, μοιράζονται μια κοινή τραγική δομή: μια κοινωνία στο απόγειο της πολιτισμικής της εκλέπτυνσης αδυνατεί ή αρνείται να αντιληφθεί την υπαρξιακή απειλή που την περιτριγυρίζει. Οι Μιτάννι επιλέγουν κοσμήματα και εκλεκτά φαγητά ενώ οι Χιττίτες μετακινούν τα ορόσημά τους· οι Συβαρίτες διοργανώνουν συμπόσια ενώ οι Κροτωνιάτες ακονίζουν τα ξίφη τους· η Ευρώπη του '20 και του '30 χορεύει Charleston και συζητά για την κοινωνία της αναψυχής ενώ ο ναζισμός οικοδομεί το κράτος του. Το κοινό συμπέρασμα είναι ανατριχιαστικά απλό: η τρυφηλότητα δεν είναι απλώς ηθικό ελάττωμα, αλλά πολιτικό και στρατηγικό τυφλό σημείο — μαλακώνει την ικανότητα συλλογικής αντίδρασης και καλλιεργεί μια αυταπάτη αιωνιότητας. Ο Waltari, γράφοντας το 1945 μέσα στα ερείπια ακριβώς αυτής της ευρωπαϊκής αυταπάτης, επιλέγει ένα αρχαίο σκηνικό για να πει αυτό που δεν χρειάζεται να πει ρητά: ο πολιτισμός που ζει μόνο για τον εαυτό του έχει ήδη αρχίσει να πεθαίνει.
Created by https://notebooklm.google.com/
____________
Η πτώση της χώρας των Μιτάννι δεν ήταν τελικά μόνο ένα πράγμα: δεν ήταν μόνο οι Χιττίτες, ούτε ο παράξενος φαραώ, ούτε μόνο η δική τους εσωτερική παρακμή. Ήταν ο συνδυασμός, η απόλυτη μοιραία σύμπτωση όλων αυτών μαζί, η τέλεια καταιγίδα που τα σάρωσε όλα. Κι όλο αυτό μας αφήνει μ’ ένα μεγάλο και ίσως λίγο άβολο ερώτημα, ένα ερώτημα που ξεπερνά την ιστορία και φτάνει μέχρι το σήμερα: μήπως μια κοινωνία μπορεί να γίνει τόσο άνετη, τόσο απορροφημένη από τις μικρές της απολαύσεις, που τελικά να ξεχάσει πώς να επιβιώνει; Μια σκέψη που αξίζει να την κρατήσουμε!
ΠΗΓΕΣ
- Η Ιστορία του Καταδικασμένου Πρίγκιπα, Les contes populaires de l’ Egypte ancienne, G. Maspero.
- Mika Waltari, Σινουχέ, ο Αιγύπτιος (σελ. 232 - 237), μτφρ. Μαρία Μαρτζούκου, εκδόσεις Καλέντης, Αθήνα 2006
- Εύη Παπαδοπούλου, Βασίλης Χρυσικόπουλος, Ο πρίγκιπας με τα τρία πεπρωμένα. Εικονογράφηση: Farida El Gazzar
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου